فصل مقوم

[ویکی فقه] فصل مقوّم، یکی از اصطلاحات علم منطق و عبارت است از فصلی که قوام دهنده ماهیت نوع باشد.
فصلی را که قوام دهنده ماهیت نوع باشد در اصطلاح فصل مقوم گویند، یعنی همان مابه الامتیاز ذاتی نوع، مانند ناطق که قوام دهنده ماهیت انسان است و ماهیت انسان بدون ناطقیت قوام نمی یابد. «باشد که فصل را مقوّم جنس خوانند. یعنی مقوم آن حصّه از جنس را که نوع باشد. چنانکه ناطق مقوم آن حیوان بود که انسان است. و این به این وجه می گویند که اگر نبودی، آن حیوان که انسان است موجود نبودی. پس مقوم اینجا علت وجود باشد. و به این معنی که می گوئیم که فصل مقوم نوع است، جزو ذاتی می خواهیم. و لفظ مقوم در این دو موضع به اشتراک باشد».
خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۳۰-۳۱.
۱. ↑ خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۳۰-۳۱.
خوانساری، محمد، فرهنگ اصطلاحات منطقی به انضمام واژه نامه فرانسه و انگلیسی، ص۱۶۴.
...

💡 اطلاق شيطان بر منافقان و كافران، به نحو حقيقت است، نه از سر مجاز و مسامحه؛زيرا شيطان، چنانكه گذشت، به هر موجود مكار، متمرد و گريزان از حق گفته مى شود.كافران و منافقان كه از هدايت رهبران الهى مى رمند و درمقابل حق گفته مى شود. كافران و منافقان كه از هدايت رهبران الهى مى رمند و درمقابل حق خضوع نمى كنند و از راههاى مرموز و با وسوسه،ميل به باطل را در دلهاى ديگران تزريق مى كنند: (من شر الوسواس ‍ الخناس # الذىيوسوس فى صدور الناس # من الجنه والناس ) (725) و آنان كه با مكر و نيرنگروحيه ايمانى ديگران را تضعيف مى كنند، از مصاديق شيطانند: (انما ذلكم الشيطانيخوف اولياء). (726) البته شيطنت براى افراد بشر در آغاز به صورتحال است و ثباتى ندارد و سپس به ملكهتبديل مى شود و از آن پس، فصل مقوم هويت انسان مى گردد و انسان خداع،محتال، مكار، حقيقتا شيطان مى شود.

💡 اشاره: انسان داراى درك، كار و كلام است و حامد حقيقى كسى است كه در مقام درك بفهمد كههمه نعمتها از جانب خداى سبحان است، در مقامعمل هر نعمتى را در جاى خودش صرف كند و با زبان نيز اعتراف كند كه همه نعمتها از آناوست. چنين حمدى مقوم انسانيت انسان است و گرنهاصل حمد در هر موجودى يافت مى شود. پس مرتبهكمال حمد، فصل مقوم انسان است و كسى كه فاقد آن مرتبهكمال است، از حد انسان معقول و مقبول نازل است.