شهربانویه. [ ش َ ی َ ] ( اِخ ) نامی از نامهای زنان ایرانی. ( یادداشت مؤلف ). || دختر یزدگرد و مادر حضرت زین العابدین ( ع ). ( انجمن آرا ) ( آنندراج ): و مادرش [ زین العابدین ( ع ) ] شهربانویه بنت یزدجرد الفارسی، و فخر حسینیان بر حسنیان از این است که جده ایشان شهربانویه بوده ست. ( فارسنامه ابن البلخی ص 4 ). و مادر او [ زین العابدین ( ع ) ] شهربانویه بنت یزدجردبن ملک. ( تاریخ قم ص 196 ). رجوع به شهربانو و مزدیسنا ص 294 شود.
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 دختر یزدگرد بر عمر وارد شد. نگاه همه دوشیزگان (مردان مجرد) مدینه بر او خیره ماند و مسجد از روشنایی و پرتویِ روی او درخشان شد و چون عُمَر بدو نگریست او روی خود را پوشاند و گفت: «آه! پیروز باد هرمز!» عمر گفت: «آیا این زنک مرا دشنام میدهد؟» عمر قصد او کرد. امیرالمؤمنین به او گفت:"تو را نرسد که چنین کنی، او را آزاد گذار تا به دلخواهِ خود مردی از مسلمانان برگزیند و تو این دختر را به حساب «فیئی» و غنیمت جنگی آن مرد بگذار.» عمر آن بانو را صاحب اختیار کرد و آن دختر آمد و دست بر سر حسین نهاد. امام علی از او پرسید: «نامت چیست؟» گفت: «جهانشاه.» اما امام علی گفت: «نه؛ نامت شهربانویه است.» و به حسین گفت همانا این بانو برترین مرد روی زمین را برایت به دنیا میآورد و علی ابن الحسین را زاید.
💡 ایتان کولبرگ هم ادعای برخی از شیعیان در مورد شخصیت تاریخی شهربانو را رد میکند. او مینویسد که نام مادر علی بن حسین، بَرَه، جَیدا یا غَزاله یا امولدی از ناحیه سند یا سجستان بودهاست. بنابر سنت شیعه، نام مادر علی بن حسین شهربانویه، جهانشاه یا شاه زنان بود. برخی میگویند که او خودش را به رود فرات انداخت، در حالی که بقیه میگویند او جز بازماندگان جنگ کربلا بود. علی بن حسین، به خاطر تبار قریشی و ساسانیاش، در نزد شیعیان، ابن خیرتین نامیده میشد.
