سیاهجامگان عنوانی است که به دودمان عباسیان، خلفای دومین حکومت بزرگ اسلامی، اطلاق میشود. این لقب برگرفته از رنگ سیاه پرچمها و البسه نظامی و رسمی آنان است که نماد اعتراض و مبارزه با حکومت پیشین، امویان، به شمار میرفت. عباسیان با استفاده از این نماد، خود را نماینده انتقام از شهیدان خاندان پیامبر اسلام و قیامی برای بازگرداندن عدالت معرفی میکردند.
این عنوان در تقابل مستقیم با لقب سپیدجامگان قرار دارد که به امویان نسبت داده میشود؛ چرا که آنان رنگ سفید را نماد خود برگزیده بودند. کاربرد این دو اصطلاح، بهویژه در متون تاریخی و ادبی، شیوهای نمادین برای اشاره به این دو دوره مهم از تاریخ اسلام و تضادهای ایدئولوژیک و سیاسی بین آنهاست. برای کسب اطلاعات دقیقتر درباره تاریخچه، حکمرانان و دستاوردهای این سلسله، میتوان به مدخل عباسیان در منابع معتبر تاریخی و دایرةالمعارفها مراجعه نمود. مطالعه در این زمینه، تحولات گسترده فرهنگی، علمی و سیاسی دوران طلایی تمدن اسلامی را که تحت حکمرانی عباسیان شکل گرفت، روشن میسازد.
سیاه جامگان. [ م َ / م ِ ] ( اِخ )عباسیان. مقابل سپیدجامگان. رجوع به عباسیان شود.
عباسیان مقابل سپید جامگان
(یا: مُسَوّده) لقب پیروان و یاران ابومسلم خراسانی. اینان به پیشوایی ابومسلم در خراسان برای روی کار آمدن عباسیان بر امویان خروج کردند و چون در جنگ با بنی امیه عَلَم های سیاه برافراشتند و جامۀ سیاه بر تن کردند و سلاحی چوبی به رنگ سیاه با نام کافرکوب (← خَشَبیه) در دست داشتند، به سیاه جامگان معروف شدند. دربارۀ اصل و منشاء عَلَم و جامۀ سیاه، که شعار و کسوت عباسیان بوده، نظرها مختلف است، اما بنابر مشهور، عَلَم سیاه آنان نمادی است از عَلَم پیامبر اسلام (ص) که سیاه بود. نیز ← ابومسلمیه.
[ویکی اهل البیت] این صفحه مدخلی از کتاب فرهنگ عاشورا است
بعضی در سوگ عزیزان لباس سیاه می پوشند. لباس سیاه پوشنیدن مکروه است، مگر در عزای ابا عبدالله الحسین علیه السلام. ابومسلم خراسانی، لباس سیاه می پوشید تا هم با بنی امیه مخالفت کرده باشد، هم در دید بیننده هیبت یابد.
سیاه جامگان (مسوده)، سپاه ابومسلم خراسانی بودند که لباس مشکی را در عزای شهدای کربلا و زید بن علی و یحیی بن زید می پوشیدند. کسانی هم در عالم رؤیا، رسول خدا صلی الله علیه و آله و امیرالمومنین علیه السلام و حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها را دیده اند که در عاشورا و سوگ امام حسین علیه السلام لباس سیاه می پوشیدند.
جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.
