سوره ممتحنه

[ویکی فقه] سوره ممتحنه، از سوره های مدنی قرآن کریم، شصتمین سوره به ترتیب کتابت و نود و یکمین سوره به ترتیب نزول.
این سوره را از آن جهت « ممتحنه » می نامند که از واژه امتحان گرفته شده است زیرا در آیه ۱۰ به رسول خدا (ص) دستور داده شده تا زن های مهاجر را امتحان کند. این سوره از نظر حجم از گروه سوره های طوال در مفصّلات است.
محتوای سوره ممتحنه
سوره ممتحنه چند حکم مهم فقهی و سیاسی و همچنین احکام زنان مهاجر را دربردارد و از ماجرای بیعت زنان با رسول خدا (ص) بعد از فتح مکه سخن می گوید.
نام ها
این سوره را از آن جهت « ممتحنه » می نامند که از واژه امتحان گرفته شده است و اگر به فتح حاء باشد، اسم مفعول است (یعنی امتحان شده) و اگر به کسر حاء باشد اسم فاعل است (یعنی امتحان کننده).این سوره به هر دو صورت یعنی با دو حرکت (اسم فاعل و اسم مفعول) نامگذاری شده است، زیرا در آیه ۱۰ به رسول خدا(ص) دستور داده شده تا زن های مهاجر را امتحان کند تا علت و انگیزه ترک شوهرانشان و مهاجرتشان از مکه به مدینه معلوم شود تا بر اساس آن درباره آنان تصمیم بگیرد. بنابراین، زنان مهاجر « ممتحَنه » (به فتح حاء) هستند و رسول خدا « ممتحن » (به کسر حاء) است. به همین جهت نام دوم این سوره « امتحان » است. نام سوم این سوره مودّت است، زیرا این کلمه ۳ بار در این سوره به کار رفته است، دوبار در آیه اول و آن نهی موکّد از مودّت مسلمانان با دشمنان خدا است، و یک بار نیز در آیه ۷ و آن پیشگویی از ارتباط و مودت مسلمانان با دشمنان خدا است، که این إخبار غیبی با فتح مکه و ایمان آوردن قریش و تبدیل شدن دشمنی آنان به دوستی با مسلمانان تحقق یافت. سوره ممتحنه دارای ۱۳ آیه و ۳۵۲ کلمه و ۱۵۶۰ حرف است. به ترتیب مصحف شصتمین، و به ترتیب نزول نود و یکمین سوره قرآن، و مدنی است. از نظر حجم از گروه سوره های طوال در مفصّلات و در حدود یک ربع حزب است.
مفاهیم
...
[ویکی شیعه] سوره ممتحنه، از سوره های مدنی قرآن کریم، شصتمین سوره به ترتیب کتابت و نود و یکمین سوره به ترتیب نزول. این سوره را از آن جهت «ممتحنه» می نامند که از واژه امتحان گرفته شده است؛ زیرا در آیه ۱۰ به رسول خدا (ص) دستور داده شده تا زن های مهاجر را امتحان کند. این سوره از نظر حجم از گروه مفصلات است.
سوره ممتحنه چند حکم مهم فقهی و سیاسی و همچنین احکام زنان مهاجر را دربردارد و از ماجرای بیعت زنان با رسول خدا(ص) بعد از فتح مکه سخن می گوید.
این سوره از سوره های مدنی قرآن کریم، نود و یکمین سوره به ترتیب نزول و شصتمین سوره به ترتیب کتابت است. سوره ممتحنه در جزء بیست و هشتم قرآن جای دارد.
[ویکی اهل البیت] سوره ممتحنه شصتمین سوره از قرآن است و دارای 13 آیه است.
سوره ممتحنه مدنی است.این سوره در ترتیب مصحف شصتمین سوره و در ترتیب نزول نود و یکمین سوره قرآن کریم است که پیش از آن سوره احزاب و پس از آن سوره نساء نازل شده است.
سوره ممتحنه سوره امتحان هم گفته شده است و بعضی هم سوره مودت گفته اند.
به اجماع مفسرین این سوره سیزده آیه دارد.
ابی بن کعب گوید: پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که سوره ممتحنه را قرائت کند مؤمنین و مؤمنات روز قیامت شفیعان او خواهند بود.
ابوحمزه ثمالی از حضرت علی بن الحسین علیهما السلام روایت نموده که فرمود هر کس سوره ممتحنه را در نمازهای واجب یا مستحبّات (نوافل) بخواند خداوند قلب او را امتحان و آزمایش کند برای ایمان و نورانی شود برای بینایی و بینش او و هرگز فقر و ناداری و دیوانگی در فرزندش و بدنش پیدا نشود.
این سوره متعرض مساله دوستی مؤمنین با کفار است، و از آن به سختی نهی می کند، هم در ابتدای سوره متعرض آنست، و هم در آخرش، و در خلال آیاتش متعرض احکامی در باره زنان مهاجر و بیعت زنان شده

💡 آيه 12 سوره ممتحنه در اين نازل شد. مفاد بيعت با زنان چنين بود كه: شرك نورزند،دزدى نكنند، زنا ندهند، فرزندان خود را نكشند، تهمت و افترا نزنند و از فرمانرسول خدا سرپيچى ننمايند. و اين مفاد آيه 12 سوره ممتحنه بود. زنان مكه بر ايناساس با پيامبر بيعت كردند. هند جگرخوار با آن سابقه سياه در ميان بيعت كنندگانبود.(39)

💡 از اين هم كه بگذريم شما خواننده عزيز توجه فرموديد كه ما در تفسير(و لا تنكحواالمشركات حتى يؤ من ) چه گفتيم، آنجا يعنى در جلد دوم اين كتاب گفتيم: كه اين آيه وآيه سوره ممتحنه به كلى از مساله ازدواج با زناناهل كتاب بيگانه اند، اينها تنها سخن از ازدواج با زنان مشرك دارند.

💡 ثواب قرائت سوره ممتحنه   حديث: 1 و بهذاالاسناد عن الحسن عن عاصم الحناط عن ابى حمزهالثمالى عن على به الحسين عليهماالسلام قال من قرا سوره الممتحنه فى فرائضه ونوافله امتحن الله قلبه للايمان و نور له بصره و لا يصيبه فقر ابدا و لا جنون فىبدنه و لا فى ولده.

💡 ((منيب )) به معناى رجوع كننده است، اما رجوعى كه همراه توبه و پشيمانى باشد. درقرآن كريم نيز به معناى رجوع و بازگشت انسان به سوى خداوند در همين جهان ذكر شدهاست. در سوره ممتحنه، مى فرمايد:

💡 اين نامه را حاطب بن ابى بلتعه فرستاده بود. پيامبر وى را احضار كرد و علت را از اوپرسيد. وى سوگند ياد كرد كه اين كار صرفا براى نجات زن و فرزندش بوده است.پيامبر او را بخشيد. آيات اول سوره ممتحنه در اين بارهنازل شد كه مؤ منان هشدار مى داد كه دشمنان خدا و خود را دوست نگيرند.

💡 1. امام زين العابدين عليه السلام فرمودند: كسى كه سوره ممتحنه را در نمازهاى واجب ومستحب بخواند، خداوند دلش را براى ايمان خالص ‍ مى گرداند و ديدگانش را روشن مىنمايد، هيچ گاه دچار فقر نشده و خود و فرزندانش ديوانه نشوند.