واژه «پیرانهسری» در زبان فارسی به معنای حالت و وضعیت ورود به دوران پیری و سالخوردگی است و به مجموعهای از ویژگیهای جسمی، روانی و اجتماعی اطلاق میشود که انسان در سالهای پایانی عمر خود تجربه میکند. این اصطلاح که در متون ادبی و لغوی نیز کاربرد دارد، به روزگار کهولت و زمانی اشاره میکند که فرد از مرحله جوانی و میانسالی عبور کرده و به مرحلهای از زندگی رسیده است که با کاهش تدریجی توان جسمانی و دگرگونیهای ذهنی همراه است. پیرانهسری نهتنها بیانگر افزایش سن تقویمی است، بلکه حامل مفاهیمی همچون تجربهاندوزی، پختگی فکری و نگاه عمیقتر به زندگی نیز هست و از این جهت در بسیاری از متون ادبی با نوعی احترام و وقار همراه میشود. در عین حال، این واژه میتواند به جنبههایی مانند ضعف جسمی، نیاز به مراقبت بیشتر و تغییر در نقشهای اجتماعی نیز اشاره داشته باشد که بخشی طبیعی از روند زندگی انسان محسوب میشوند. در ادبیات فارسی، گاه از پیرانهسری برای توصیف حسرتها، یادآوری گذشته یا بیان تجربههای عاطفی خاص این دوره استفاده میشود و به همین دلیل بار معنایی احساسی نیز دارد. همچنین این اصطلاح میتواند به نوعی فاصله گرفتن از هیجانات تند جوانی و گرایش به آرامش و تأمل بیشتر در زندگی اشاره کند. در مجموع، «پیرانهسری» مفهومی است که هم بُعد زمانی و سنی دارد و هم جنبههای روانی و فرهنگی را در بر میگیرد و تصویری جامع از دوره پایانی زندگی انسان ارائه میدهد.
پیرانه سری
لغت نامه دهخدا
پیرانه سری. [ ن َ / ن ِ س َ ] ( حامص مرکب ) حالت پیری. ( آنندراج ). دوران پیری. ایام کهولت. روزگار سالخوردگی.
فرهنگ فارسی
حالت پیری دوران پیری
دانشنامه عمومی
پیرانه سری یا جرانسیِن ( انگلیسی: Gerontion به معنای «پیرمرد کوچک» ) شعری است از تی. اس. الیوت که نخستین بار در ۱۹۲۰ منتشر شد. این اثر شامل نظریات و احساسات یک پیرمرد ( انگلیسی: gerontic یا جرانیک ) است که از طریق توصیف او از اروپای پس از جنگ جهانی اول در قالب تک گویی نمایشی بیان می شود. الیوت ابتدا برآن بود که پیرانه سری را به عنوان دیباچه ای بر سرزمین هرز منتشر کند ولی بعدها تصمیم گرفت آن را به صورت مستقل چاپ نماید. مانند دیگر آثار الیوت در اوایل حرفهٔ او، پیرانه سری با موضوعاتی چون مذهب، میل جنسی، و دیگر موضوعات کلی شعر نوگرا سروکار دارد.
جمله سازی با پیرانه سری
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 حافظ شیرازی که به سلاطین آل مظفر مهر عمومی داشت، به شاه منصور و خانواده اش عشقی ویژه میورزید. برخی حافظ شناسان، علاقه حافظ به شاه منصور و ولی عهدش سلطان غضنفر را مایه تجدید نیروی سرایش در پیرانه سری حافظ و موجب آفرینش شماری از برترین شاهکارهای او دانستهاند، از جمله در قصیده ای مستحکم و شورانگیز که به مدح عاشقانه شاه منصور اختصاص دارد:
💡 عهد پیرانه سری، عشق جوان افتاده ست جوش ایّام بهارم، به خزان افتاده ست
💡 با بتی تا بطی از باده ناب است مرا گاه پیرانه سری عهد شباب است مرا
