مکاتب ادبی

[ویکی فقه] مکتب ادبی، معادل اصطلاح انگلیسی Literary school و به معنای مجموعۀ سنت ها، هنجارها، اندیشه ها، نظریه ها و ویژگی هایی است که به دلایل اجتماعی، سیاسی یا فرهنگی در دوره ای خاص در ادبیات یک یا چند کشور نمود می یابد.
مکتب ادبی معمولاً در آثار گروهی از صاحبان قلم رخ می نماید و باعث تمایز آن ها در سبک از شاعران و نویسندگان دیگر می شوند. منتقدان، پژوهشگران، نویسندگان و شاعران برجسته و متبحر چنین مجموعه ای را می یابند و در قالب مشخصه های هر مکتب ارائه می دهند. هر مکتب با پیروانی که برای خود می یابد دوره ای ویژه – کوتاه یا بلند – را می پیماید و سپس باز می ایستد.
چگونگی ایجاد
معمولاً پایه گذاران هر مکتب خودشان نیز از مشخصه های آثارشان آگاه نیستند و دیگران شیوه های هنری آنان را مشخص و معرفی می کنند. البته این اصل جنبۀ همگانی ندارد زیرا مکتب هایی هم بوده اند که بنیانگذاران آن ها دانسته و با تصمیمی آگاهانه بیانیه ای دربارۀ مکتب خود صادر می کردند پیش از آن که شیوه ای تازه در نگارش آثار ادبی در پیش گیرند؛ مانند سوررآلیست ها و دادائیست ها.ویژگی های هر مکتب ادبی رفته رفته در آثار ادبی مربوط به آن نمود می یابد. گفتنی است که هر مکتب ادبی شکل دگرگون یافته مکتب پیش از خود یا واکنش و طغیانی در برابر آن است؛ از همین رو، می توان گفت که هیچ مکتبی بدون مقدمه پیدا نمی شود و ردّی از ویژگی های بیشتر مکتب های ادبی را در آثار ادبی پیش از آن می توان یافت.
مهم ترین عامل پیدایش
مهم ترین عامل پیداییش هر مکتب ادبی، نوع نگرشی است که ادیبان هر دوره به زندگی و دنیای پیرامون خویش دارد. در نتیجۀ همین نگرش است که بیان هنری، شکل های گوناگونی می یابد و تغییراتی در بکارگیری زبان و شیوۀ کاربرد واژگان پیش می آید.خلاصه اینکه شرایط و اوضاع اجتماعی، سیاسی یا فرهنگی در ایجاد یا تغییر مکاتب ادبی تاثیر غیرقابل انکاری دارد. مکتب هایی کاملاً متفاوت و تقریباً همزمان با هم سر برآوردند و در کنار یکدیگر شکفتند؛ مانند سمبولیسم و رآلیسم.
ادیبان و مکاتب
...

💡 دبیری و منشی‌گری از مشاغل مهم دیگری است که در دوران سلجوقی وجود داشت. منشیان متعددی وظیفهٔ نگارش مکاتبات اداری، فرمان‌ها، منشورها و حتی مکاتبات شخصی را بر عهده داشتند. این دبیران یا ایرانی بودند یا فارسی را به خوبی می‌دانستند. اغلب خود نیز ادیبانی بودند که نوشته‌هایشان از ارزش ادبی برخوردار بود. ادارهٔ دیوان طغرا عمدتاً بر عهدهٔ این منشیان، دبیران و کاتبان هنرور بود.

💡 در سال ۱۳۳۴ در جهرم نامه‌ای از خلیل سامانی («موج») که سرپرستی قسمت ادبی بعضی از مجلات را عهده‌دار بود، به دستش رسید و مکاتبات آن‌ها آغاز شد. از سال ۱۳۲۸ با آثار یکدیگر در مجلات و روزنامه‌ها آشنا شده بودند، اما برای نخستین‌بار در تهران یکدیگر را ملاقات و در پنجم مردادماه سال ۱۳۳۶ با هم ازدواج کردند. از همان زمان بنای «انجمن ادبی صائب» که به همت «موج» همه هفته در روزهای جمعه تشکیل می‌شد، طراحی و پی‌ریزی شد و نشریهٔ ماهنامهٔ این انجمن با نام «باغ صائب» تا زمان حیات خلیل سامانی، یعنی تا مردادماه ۱۳۶۰ انتشار یافت. اما رباب تمدن در سال ۱۳۴۸ به بیماری ام. اس دچار شد.