دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] هرعلمی دارای موضوع خاصی است که مباحث آن علم، حول محور موضوع آن مطرح می شود.
موضوع فقه، فعل مکلف یا موضوع خارجی است، از حیث ثبوت حکمی از احکام شرعی برای آن، زیرا احکام و مسائل فقهی بر محور افعال مکلّفین یا موضوعات خارجی دور می زند و مربوط به اعمال و اقوال هر مکلّف، از نماز و روزه و زکات و حج تا بیع و اجاره و رهن و وکالت و نیز حدود و تعزیرات و قصاص و دیات یا در خصوص موضوعات خارجی است؛ مثل این که گفته شود: «خمر، حرام است» یا مانند سایر احکام نجاسات و مطهرات که گاهی با فعل مکلّف ارتباط پیدا می کند و گاهی نمی کند.
استنباط حکم فعل مکلّف به وسیله اجتهاد
فقیه در پرتو ملکه اجتهاد، حکم فعل مکلّف را از ادلّه تفصیلی به دست می آورد؛ از وجوب و حرمت و حلیت و صحت و بطلان و سایر احکام تکلیفی و احکام وضعی. بنابراین، می توان گفت: موضوع فقه، فعل مکلّف یا موضوع خارجی و محمول آن حکم شارع است که مسائل فقهی را تشکیل می دهد.