«ملکشاه اول» در تاریخ ایران و جهان اسلام به «جلالالدوله معز الدنیا و الدین ملکشاه بن آلپارسلان» اشاره دارد، که سومین و بزرگترین سلطان امپراتوری سلجوقی بود. او در ۱۶ اوت ۱۰۳۷ میلادی به دنیا آمد و در ۱۹ نوامبر ۱۰۹۲ درگذشت. ملکشاه اول با عناوینی مانند «امیرالمؤمنین» و «فاتح آناتولی» نیز شناخته میشود و جانشین پدرش آلپارسلان شد. ملکشاه قلمرو امپراتوری سلجوقی را تا سوریه و میانرودان گسترش داد و یکی از بزرگترین امپراتوریهای تاریخ ایران را اداره کرد. او میراث ماندگاری از خود بر جای گذاشت، از جمله تنظیم تقویم جلالی که توسط گروهی از دانشمندان به سرپرستی عمر خیام انجام شد. فرمانروایی او با صلح داخلی و بردباری مذهبی همراه بود و مردم از ثبات و امنیت نسبی برخوردار بودند. ملکشاه علاقه زیادی به علم، ادبیات و هنر داشت و در دوران سلطنتش مساجد باشکوهی در اصفهان ساخته شد. او کنترل مهمی بر مناطق مذهبی اسلامی از جمله مکه و مدینه داشت و نفوذ سلجوقیان را در آناتولی تحکیم کرد. ملکشاه در نبردهای متعدد و مدیریت امور داخلی، توانست سلسله سلجوقی را به اوج قدرت برساند. وی از نظر ظاهری خوشچهره، بلند قامت و کمی تنومند توصیف شده است و از جوانی برای تمرین قدرت و فرمانروایی آماده شد. سلطنت او همزمان با فعالیتهای نظامی و علمی و هنری بود و باعث شکوفایی فرهنگی و علمی ایران و جهان اسلام شد.
ملکشاه اول
لغت نامه دهخدا
ملکشاه اول. [ م َ ل ِ هَِاَوْ وَ ] ( اِخ ) سومین از سلاطین سلاجقه آسیای صغیر ( 500 - 510 هَ. ق. ). ( از طبقات سلاطین اسلام ص 137 ).