متشابه من وجه

[ویکی فقه] متشابه من وجه، آیه متشابه از یک جهت و محکم از جهت دیگر را می گویند.
متشابه من وجه، جایی است که آیه ای از جهتی محکم باشد، و از جهتی دیگر متشابه؛ و این به خاطر نسبی بودن مفهوم احکام و تشابه است؛ چنان که علامه طباطبایی رحمة الله علیه می فرماید: در قرآن کریم آیه ای نداریم که هیچ گونه دسترسی به مراد واقعی اش نباشد و آیات قرآنی یا مانند خود محکمات، بلاواسطه محکمند، یا مانند متشابهات با واسطه محکمند.

💡 اثر قضا، حجيّت و نفوذ آن است در باره عموم حتى فقهاى ديگر، به خلاف فتوا كه تنهادر باره خود مفتى و مقلّدينش حجّت مى باشد، بنابراين، نسبت ميان اين دو (ولايت قضا وفتوا) از لحاظ اثر، عموم و خصوص مطلق مى باشد، هر چند نسبت ميان دو ولايت مزبورعموم من وجه است.

💡 وجود ولايت اذن، منافاتى با وجود ولايت تصرّف ندارد؛ يعنى ممكن است كه شخص واحد،داراى هر دو ولايت باشد، هم خود بتواند مستقيماً كارى را انجام دهد و هم آنكه به ديگرىاذن دهد ولذا رابطه ميان اين دو، عموم من وجه مى باشد. از بابمثال مى توان اجتماع هر دو را در موارد ذيل در نظر گرفت:

💡 نسبت ميان ولايت فتوا و ولايت قضا، عموم من وجه است؛ زيرا ممكن است كه فقيه واجد شرايطقضاوت از قبيل عدالت و غيره نباشد و بالعكس امكان دارد كه به حكم ضرورت اختيارقضاوت از طرف امام عليه السّلام و يا نايب او به غير فقيه موقتاً داده شود و احياناً هردو مقام در يك فرد جمع مى گردد و او فقيه جامع الشرايط است.

💡 نسبت ميان اين دو معنا ((عموم من وجه )) است. و معصوم عليه السّلام داراى هر دو مقام مىباشد. و ما در اينجا تنها از ((معناى اول )) سخن مى گوييم و گفتار درباره ((معناى دوم ))را به بحث ((ولايت امر)) كه به معناى ولايت تصرف در امور اجتماعى و زعامت سياسى استموكول مى نماييم و انتقال هريك از دو مرحله به فقيه، نياز بهدليل مستقلى دارد كه در مراحل ((ولايت فقيه )) از آن سخن خواهيم گفت.