غزل پردازی

💡 جزئیات و کلیات (چهل ناموس) مقالاتی آمیخته به نثر و نظم اثر ضیاءالدین نخشبی است. دربارهٔ تن آدمی به عنوان اشرف مخلوقات و توصیف چهل عضو بدن انسان که نخشبی هر عضو را «ناموس» خوانده‌است و به همین سبب این کتاب را چهل‌ناموس، ناموس اکبر و گاهی جزئیات و کلیّات و گاهی کلیّات و جزئیات خوانده‌اند این کتاب به نام قطب الدین مبارکشاه نوشته شده‌است. به سبب آنکه نخشبی در طبابت هم تحصیلاتی داشته و از راه طبابت امرار معاش می‌کرده‌است. در چهل ناموس او اشاراتی به نکات طبّی درج شده‌است و از این حیث این کتاب اهمیت ویژه پیدا می‌کند. برجستگی‌های فاخر نثر فارسی از قبیل سجع‌ها، قرینه سازی‌ها، نثرهای شعری، داستان پردازی، غزل‌هایی با ردیف‌های چهل‌گانه اعضای بدن و موجودات دیگر نظیر «اشک و باران»، «لب و لع»، «نی و نوا»، «لب و دندان» و … به همراه موسیقی و پرده‌های مختلف و سرچشمه‌های پیدایش آن، سنگ‌های قیمتی مثل لعل و مروارید و انواع آنها و بیماریها و تشخیص آنها، داروهای گیاهی و خواص آنها از موضوعات متنوّعی است که در این کتاب به چشم می‌خورد.