ظواهر سنت

[ویکی فقه] معانی به دست آمده از الفاظ روایات، به سبب ظن نوعی ظواهر الفاظ نامیده می شود.
هر گاه از الفاظ روایات، ظن نوعی به معنای آنها پیدا شود به آن معانی، ظواهر سنّت گفته می شود؛ به بیان دیگر، به آن چه از روایات معصومان ( ع ) با ظن عرفی به دست می آید، ظواهر سنت می گویند. بنابراین، روایات قطعی الدلالة که مراد شارع را به صراحت می رساند نص در آن است از تعریف خارج می باشد.
در کتاب علم اصول الفقه فی ثوبه الجدید
در کتاب "علم اصول الفقه فی ثوبه الجدید" آمده است:"و لیس من شک أنّ ظاهر الکلام بیان و دلیل یوجب العمل به، لا فرق فی ذلک بین کلام الکتاب و السنة و غیرهما و... و علی هذا جری العرف الذی یعبّر عنه علمائنا ببناء العقلاء من کل دین و مذهب و الشارع المقدس سید اهل العرف و العقل".

💡 آرى حساب و كتاب پروردگار متعال بسيار دقيق است (لايعزب عنهمثقال ذرة ). عمربن خطاب با آنهمه عنوان و شخصيت و درك حضوررسول اكرم و زهد و ترك مال و مراعات ظواهر دين و مجاهدت با كفار و مقام امارت مسلمين،باز ده سال معطل و گرفتار حساب شده، و تا پس از دهسال در زحمت و سختى و فشار بوده و عرق از جبين خود پاك ميكند، (و منيعمل مثقال ذرة شرا يره ) بقول خود اهل سنت.

💡 آرى خداى تعالى نفوسى را كه قابل و مستعد براى درك حقايقندمهمل نگذاشت و در خلال آيات خود به اين معنا اشاره فرموده كه در ماوراى اين معارف دينىكه ظواهر كتاب و سنت مشتمل بر آن است امر ديگرى هست خطيرتر و اسرارى هست كه نفيستر و گرانبهاتر از آن ها است، از آن جمله مى فرمايد: (و ما هذه الحيوه الدنيا الا لهو ولعب و ان الدار الاخره لهى الحيوان ).

💡 بنابراين از همين جا مى توان حدس زد كه منظور از اين بيانات مجسم ساختن امرى غيرجسمى و غير مادى است به صورت امرى مادى به نحوتمثيل و يا تمثيل و وقوع اينگونه تمثيلات در ظواهر كتاب و سنت امرى است واضح كه بههيچ وجه نمى شود انكارش ‍ كرد.

💡 به هر حال اين مساله در ميان فقهاى شيعه و اهل سنت مورد گفتگو است هر چندقول دوم يعنى جدا شدن از طريق طلاق نزديكتر به ظواهر آيات مى باشد بعلاوه تعبير(اسرحكن ) (من شما را رها سازم ) ظهور در اين دارد كه پيامبر (صلى اللّه عليه و آله وسلّم ) اقدام به جدا ساختن آنها مى فرمود، به خصوص اينكه ماده (تسريح ) به معنىطلاق در جاى ديگر از قرآن مجيد به كار رفته است (سوره بقره آيه 229).

💡 از اين بيان روشن مى شود كه ظواهر دينى كه در تفكر اسلامى مدرك و ماءخذ مى باشد دوگونه اند ((كتاب و سنت )) و مراد از ((كتاب )) ظواهر آيات كريمه قرآنى مى باشد ومراد از ((سنت )) حديثى است كه از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم واهل بيت عليهم السّلام رسيده باشد.

💡 7 بعضى ديگرشان گفته اند: (طريق احتياط در دين كه در كتاب و سنت امرى مندوب وپسنديده شمرده شده اقتضا مى كند كه آدمى به ظواهر كتاب و سنت اكتفا نموده از پيروىاصول و قواعد منطقى و عقلى دورى گزيند، براى اينكه در اين كاراحتمال آن هست كه آدمى به هلاكت دائمى بيفتد، و دچار شقاوتى گردد كه بعد از آن ديگر وتا ابد سعادتى نخواهد بود).