شک مستقر

«شک مستقر» در اصطلاح فقهی به شکی گفته می‌شود که پس از ایجاد، با تأمل، دقت و اندیشیدن در اطراف آن از بین نمی‌رود و در ذهن فرد باقی می‌ماند و استمرار پیدا می‌کند. این نوع شک در برابر شک‌های گذرا قرار دارد که با کمی توجه و بررسی برطرف می‌شوند، اما شک مستقر حالتی پایدار و تثبیت‌شده در ذهن است. در مسائل عبادی، به‌ویژه در احکام نماز، این مفهوم اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا تعیین تکلیف عملی فرد در گرو نوع شک اوست. هنگامی که نمازگزار دچار تردید می‌شود و پس از بررسی ذهنی نیز این تردید برطرف نمی‌گردد، آن حالت را شک مستقر می‌نامند. چنین شکی نشان‌دهنده آن است که ذهن فرد به یک جمع‌بندی قطعی نرسیده و حالت دوگانگی در او باقی مانده است. در فقه، این نوع شک به عنوان یک وضعیت حقوقی و عبادی شناخته می‌شود که برای آن احکام خاصی تعیین شده است. تفاوت آن با شک‌های لحظه‌ای در این است که شک مستقر پس از فکر کردن و تأمل نیز همچنان باقی می‌ماند و از بین نمی‌رود. این مفهوم برای تفکیک میان تردیدهای بی‌اهمیت و تردیدهای مؤثر در انجام عبادات به کار می‌رود. بنابراین، این شک بیانگر نوعی تردید پایدار و غیرقابل رفع با تأمل ساده است و به شکی گفته می‌شود که پس از بررسی و اندیشه همچنان در ذهن باقی می‌ماند و حالت ثبات و استمرار دارد.