شاه ولی ا

«شاه ولی اﷲ» به دو شخصیت علمی برجسته هندی اشاره دارد که هر دو در علوم دینی، حدیث، فقه و کلام شناخته شده بودند:

نخستین شاه ولی اﷲ، که نام تاریخی او عظیم الدین بود، در سال 1214 هجری قمری در دهلی به دنیا آمد و از پنج سالگی وارد مکتب شد و در چهارده سالگی تحصیلات خود را پایان داد. او به مدت دوازده سال به تدریس مشغول بود و در سال 1243 هَ.ق. برای زیارت بیت‌الله به حرمین سفر کرد و با علمای آنجا در حوزه حدیث به کسب علم پرداخت. او کتابی در علم کلام ننوشته، اما اثر مشهورش «حجة الله البالغة» که حقایق و اسرار شریعت را بیان می‌کند، عملاً خلاصه‌ای از علم کلام است و جایگاه علمی او را تثبیت می‌کند. 

دومین شاه ولی اﷲ، معروف به دهلوی و ملقب به ابوعبدالله، در سال 1180 هَ.ق. به دنیا آمد و به عنوان فقیه، اصولی، محدث و مفسر شناخته می‌شود. او تألیفات زیادی داشت، از جمله ازالة الخفاء، القول الجمیل فی بیان سبیل، عقد الجید فی احکام الاجتهاد و تقلید و آثار دیگر. هر دو شخصیت به دلیل دانش عمیق و آثار علمی‌شان در تاریخ علوم دینی هند و دنیای اسلام اهمیت دارند.

لغت نامه دهخدا

شاه ولی ا. [ وَ لی یُل ْ لاه ] ( اِخ ) از عالمان کلام و حدیث هند بود. شبلی نعمانی می نویسد: وی بروز چهارشنبه چهارم شوال 1214 هَ. ق. در دهلی بدنیا آمد. نام تاریخی وی عظیم الدین است. در پنجسالگی داخل مکتب شد و در چهارده سالگی ازکتب درسی فراغت یافت و سپس شروع بتدریس کرد. او مدت دوازده سال بتدریس اشتغال داشت و در سال 1243 هَ. ق. عازم زیارت بیت اﷲ شد دو سال در حرمین توقف کرد و در اینمدت با علمای آنجا اکثر در علم حدیث که هدف و منظورش بود به افاده و استفاده مشغول بود تا در سال 1245 هَ. ق. به وطن خویش بازگشت. شاه ولی اﷲ کتابی بعنوان علم کلام تصنیف نکرد و از این رو او را در زمره ٔمتکلمان بشمار نمی آورند لیکن کتاب معروف او «حجة اﷲالبالغة» که در آن حقایق و اسرار شریعت بیان شده است در حقیقت لب و لباب علم کلام میباشد. ( تاریخ علم کلام تألیف شبلی نعمانی ص 85 ببعد ترجمه فخر داعی ).
شاه ولی ا. [ وَ لی یُل ْ لاه ] ( اِخ ) دهلوی ملقب به ابوعبداﷲ وی در سال 1180 هَ. ق. بدنیا آمد. مردی فقیه و اصولی، محدث و مفسر و دارای تألیفهای بسیار بود او راست: ازالة الخفاء. القول الجمیل فی بیان سواءالسبیل. عقدالجید فی احکام الاجتهاد و التقلید و غیره. ( از معجم المؤلفین ج 4 ص 292 ).