سید روح الله موسوی خمینی
هویت و سوابق سید روحالله موسوی خمینی
سید روحالله موسوی خمینی (۱۲۸۱–۱۳۶۸) روحانی، مرجع تقلید شیعه و نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایران بود. او انقلاب ۱۳۵۷ را رهبری کرد و نظام جمهوری اسلامی را بر پایه همهپرسی پایهگذاری نمود. آیتالله خمینی با ارائه نظریه ولایت فقیه، نقش علما را در حکومت بهعنوان بالاترین مرجع سیاسی و حقوقی تعریف کرد و دیدگاههای سیاسی و مذهبی او تحت عنوان خمینیسم شناخته میشود.
فعالیتهای دینی و سیاسی
آیتالله خمینی در حوزه علمیه به تحصیل فقه، فلسفه و عرفان پرداخت و در سال ۱۳۱۳ به اجتهاد رسید. او مخالف سیاستهای محمدرضا شاه، بهویژه انقلاب سفید و کاپیتولاسیون بود و به همین دلیل زندانی و تبعید شد. او در دوران تبعید، فعالیتهای سیاسی و تبلیغی خود را ادامه داد و با ارتباط با هوادارانش، هدایت جریانهای اسلامی و مخالف رژیم شاه را بر عهده داشت. نظریه ولایت فقیه و راهبردهای سیاسی او در همین دوران شکل گرفت و زمینهساز پیروزی انقلاب شد.
رهبری انقلاب و تأسیس جمهوری اسلامی
آیتالله خمینی پس از بازگشت به ایران در بهمن ۱۳۵۷، هدایت انقلاب را بر عهده گرفت و شورای انقلاب و دولت موقت را تشکیل داد. او موفق شد مردم و نیروهای سیاسی مختلف را در مسیر تحقق اهداف انقلاب متحد کند و نظام جمهوری اسلامی را مستقر نماید. همچنین با تأسیس نهادهایی مانند سپاه پاسداران، بسیج، کمیته امداد و نهضت سوادآموزی، ساختارهای اصلی حکومت نوین را بنیان گذاشت و مسیر توسعه اجتماعی و فرهنگی کشور را هدایت نمود.
تأثیرات و وفات
آیتالله خمینی با رهبری انقلاب و تأسیس نهادهای کلیدی، نظام جمهوری اسلامی را تثبیت کرد و ساختار حکومتی جدید را شکل داد. او در فرهنگ عمومی ایران و جهان چهرهای نمادین داشت و ایدههای مذهبی و سیاسیاش، تحت عنوان خمینیسم، تأثیر عمیقی بر سیاست و جامعه ایران باقی گذاشت. مراسم خاکسپاری او در سال ۱۳۶۸ با حضور بیش از ۱۰ میلیون نفر برگزار شد و در کتاب رکوردهای جهانی گینس بهعنوان بزرگترین تشییع جنازه جهان ثبت شده است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی شیعه] سید روح الله موسوی خمینی (۱۲۸۱-۱۳۶۸ش) مشهور به امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، از بزرگ ترین مراجع تقلید شیعه در قرن چهاردهم هجری.
وی از سال ۱۳۴۱ش مبارزه علنی علیه نظام سلطنتی پهلوی در ایران را آغاز کرد. حکومت وقت دو بار او را بازداشت کرد و بار دوم به ترکیه و سپس عراق تبعید شد. ۱۳ سال در حوزه علمیه نجف به رهبری مبارزان انقلابی و نیز تدریس و تألیف در علوم حوزوی و دینی پرداخت. در سال ۱۳۵۷ش با گسترش مبارزات مردم به ایران بازگشت و بعد از پیروزی انقلاب تا آخر عمر رهبر جمهوری اسلامی ایران بود.
نظریه ولایت مطلقه فقیه که نظریه ای فقهی ـ سیاسی مبتنی بر باورهای تشیع است، مهم ترین نظریه اوست. وی تلاش کرد حکومت جمهوری اسلامی و قانون اساسی آن را بر اساس همین نظریه شکل دهد. از نگاه امام خمینی حکومت، فلسفه عملی تمامی فقه بود. نگاه حکومتی او به فقه باعث شد تا ایشان ضمن تأکید بر حفظ چارچوب فقه سنتی، به نوآوری در اجتهاد معتقد شود. نظریه نقش زمان و مکان در اجتهاد و برخی فتاوای تأثیرگذار او را می توان نتیجه همین نگاه دانست.