رتق و فتق اسمان ها

«رتق و فتق آسمان‌ها» اصطلاحی برگرفته از آیه ۳۰ سوره انبیا در قرآن کریم است که به وضعیت اولیه آسمان‌ها و زمین اشاره دارد و از پیوستگی نخستین آن‌ها سخن می‌گوید. واژه «رتق» به معنای بسته بودن، به‌هم‌پیوسته بودن یا حالت انسداد است، در حالی که «فتق» به معنای گشودن، شکافتن و جدا کردن به کار می‌رود. در تفسیر این آیه، گفته شده است که آسمان‌ها و زمین در آغاز به صورت یکپارچه و متصل بوده‌اند و سپس به فرمان الهی از یکدیگر جدا شده‌اند. برخی مفسران «رتق» را به معنای نباریدن باران از آسمان دانسته‌اند و «فتق» را به معنای باریدن باران و گشوده شدن آسمان برای نزول رحمت الهی تفسیر کرده‌اند. در این دیدگاه، اشاره آیه به نقش آب در حیات موجودات نیز مرتبط است، چنان‌که در ادامه آیه به زنده بودن همه چیز از آب اشاره شده است. گروهی دیگر از مفسران، رتق و فتق را به معنای جدایی آسمان و زمین پس از حالت اولیه پیوستگی آن‌ها دانسته‌اند. بر اساس این تفسیر، آیه بیانگر یک تحول در نظام خلقت و شکل‌گیری تدریجی جهان است. برخی نیز آن را اشاره‌ای به پیدایش آسمان و زمین از توده‌ای به‌هم‌فشرده یا ماده‌ای اولیه دانسته‌اند که سپس شکافته و گسترده شده است. بنابراین مفهوم رتق و فتق در قرآن بیانگر مرحله‌ای از آفرینش جهان است که در آن پیوستگی اولیه به جدایی و گسترش تبدیل شده است.