دو رساله مثل و مثال

[ویکی نور] دو رساله مثل و مثال، نوشته استاد حسن زاده، به زبان فارسی و درباره مثل افلاطونیه که از آنها به اسامی دیگری، چون صور مجرده، مثل الهیه، ارباب انواع، مثل نوریه و عقول متکافئه نیز تعبیر می شود و نیز در مورد عالم مثال است.
رساله مثل، مشتمل بر هشت فصل و رساله مثال، حاوی هفت فصل است.
بحث از حقانیت یا عدم حقانیت نظریه مثل، یکی از مشکلات مباحث فلسفی است و از قدیم الایام همواره معرکه آرای متعدد و نظریات مختلف بوده و هست.
افلاطون الهی، همچون استادش سقراط، معتقد بود که موجودات عالم مادی را در عالم اله صوری است مجرد که از فساد و تغییر و تقید به زمان و مکان، منزه و مربی و سرمشق موجودات این عالمند. در مقابل، برخی از حکما، نظریه فوق را نپذیرفته و با مطرح کردن شکوک و ایراداتی، آن را از درجه اعتبار ساقط دانسته اند.
حضرت استاد، حسن زاده،، در رساله مزبور، بعد از عنوان کردن نظریه مثل، به نقل و بیان اقوال و گفته های بزرگان و اعاظمی که به مثل قائل بوده اند، می پردازد و سپس روایاتی را از اهل بیت عصمت و طهارت، در تأیید نظریه مثل نقل می نماید. معظم له، در مراحل بعدی رساله، از مطالبی که ذیلا به عناوین آنها اشاره می شود، بحث به میان می آورد:

💡 جلال و عز قدیمش نبوده مدرک خلق نه عقل یابد بروی سبیل مثل و مثال

💡 و امـا ايـن كـه گـفت: نشاءه اول بدون الگو بود، و نشاءه دوم الگو دارد، اين نيز صحيحنـيـسـت، و در حـقـيـقـت ميان مثل و مثال خلط كرده، چون بدن آخرتى از اين نظر كه بدن استمـثل بدن دنيوى است، نه مثال آن، وقتى مثال آن مى شود كه همه آن خصوصيات و اجزا كهبدن دنيوى داشت از سلولها و گلبولها و ساير مواد داشته باشد، و در آن صورت ديگربـدن اخـروى نـمـى شود، بلكه همان بدن دنيوى است، و فرض ما اين است كه بدن در آنروز بدنى است اخروى، چيزى كه هست مثل بدن دنيوى است.