خطیب قزوینی محمد بن عبدالرحمن

[ویکی نور] جلال الدین محمد بن عبدالرحمان خطیب قزوینی، ادیب، نظریه پرداز بلاغت، خطیب و قاضی القضات مصر و شام در سده های هفتم و هشتم است.
نام وی در تمام منابع، «محمد» آمده، ولی خواندمیر نام او را محمود و ابن کثیر در یک جا نام پدر وی را «عبدالرحیم» ذکر کرده است. کنیه های او را ابوالمعالی و ابوعبداللّه نوشته اند و به سبب عهده داری منصب خطابت در دمشق و مصر او را خطیب دمشق و خطیب مصری نیز گفته اند. در برخی منابع، خطیب قزوینی را از خاندان ابودلف عجلی (متوفی 226)، ادیب، شاعر، موسیقی دان و از امیران دوره عباسیان، دانسته اند. خاندان ابودلف به دلیل شورش بر خلافت عباسیان، به طبرستان و قزوین کوچ کردند. از بازماندگان این خاندان در قزوین عبدالکریم رافعی قزوینی، مؤلف کتاب «التدوین فی أخبار قزوین» (متوفی 623) بود که با خانواده خطیب قزوینی نسبت خویشاوندی داشت.
خطیب قزوینی در شعبان 666ق، در موصل زاده شد. پدر و پدربزرگ خطیب نیز قاضی القضات بودند. معاصران خطیب؛ یعنی ذهبی، ابن فضل اللّه عمری، ابن وردی، صَفَدی، ابن نُباته، یافعی، سُبْکی، اسنوی، محمد بن رافع سلامی و ابن کثیر از وی یاد کرده اند. به تصریح ابن وردی، نویسندگان معاصر خطیب قزوینی نسبت به ذکر جزئیات زندگانی او احساس نیاز نکرده اند و ازاین رو آگاهی ما از زندگانی وی چندان فراوان نیست.
خطیب نزد پدرش دانش اندوخت و دانش های رایج عصر خود را از منقول و معقول نزد شمس الدین اَیْکی، شهاب الدین اَربِلی، شیخ عزالدین فاروثی و دیگران فراگرفت. او از فاروثی و دیگران حدیث نیز نقل کرده است. خطیب قزوینی به گفته تمام منابع، شافعی و به تصریح صفدی، اشعری مسلک بوده است. خطیب را فردی ذوالفنون، علامه، جامع معقول و منقول، امام در بلاغت و استاد در فقه، لغت، تدریس و خطابت معرفی کرده اند.
از جمله شاگردان خطیب در علوم بلاغی، ابن فضل اللّه و بهاءالدین سُبْکی بوده اند. سبکی، «تلخیص المفتاح» خطیب قزوینی را نیز روایت کرده است. بسیاری نیز نزد خطیب اصول فقه آموختند. خطیب از مشایخ اجازه صفدی و ابوعبداللّه ابن مرزوق نیز بوده است. بِرْزالی نیز از خطیب حدیث نقل کرده است.
خطیب مردم را به فراگیری اصول فقه و معانی و بیان ترغیب می کرد. او در جوانی به همراه پدرش و برادرش راهی بلاد روم؛ آسیای صغیر و آناطولی شد و در 686 که بیست ساله بود، قاضی منطقه ای در آنجا شد؛ هرچند ابن تغری بِردی، به دلیل حنفی بودن بیشتر ساکنان آن منطقه، در قاضی شدن فردی شافعی مذهب در آنجا تردید کرده است.

💡 در ۹ نوامبر ۲۰۱۸، پس از دیدار محمد بن عبدالرحمن آل ثانی نخست‌وزیر قطر از عراق و مقامات دولتی عراق، پیشنهاد ایجاد ائتلافی جدید متشکل از عراق، ایران، سوریه، ترکیه و قطر برای مقابله با نفوذ شورای همکاری خلیج فارس در منطقه داده شد.

💡 محمد بن عبدالرحمن وزیر خارجه قطر طی گفتگوی تلفنی با فیصل بن فرحان و حسین امیر عبداللهیان همتایان سعودی و ایرانی خود در خصوص توافق مذکور رایزنی کرد.وی در این تماس‌های تلفنی تاکید کرد که قطر از توافق میان عربستان و ایران در خصوص ازسرگیری روابط دو جانبه میان آنها استقبال می‌کند.

💡 در پايان، داستانى را كه مرحوم شيخ عباسى قمى درباره عاقبت برمكيان بيان كرده است، عينا نقل مى نمايم: از محمد بن عبدالرحمن هاشمىمنقول است كه گفت: روز عيد قربان بود كهداخل شدم بر مادرم. ديدم زنى با جامه هاى بسيار كهنه نزد او است و تكلم مى كند. مادرمبه من گفت: اين زن را مى شناسى ؟ گفتم: نه.

💡 عبدالرحمن دوم سرانجام پس از ۳۱ سال حکومت بر قرطبه و سرزمین‌های اطراف در سن ۶۲ سالگی و در تاریخ سوم ربیع‌الثانی ۲۳۸ هجری/ ۲۳ سپتامبر ۸۵۲ میلادی درگذشت و پس از او، فرزندش، محمد بن عبدالرحمن به حکومت رسید. نقش انگشتر عبدالرحمن بدین صورت بوده‌است: عبدالرحمن بقضی‌الله راض.

💡 ابو الحکم منذر بن محمد ششمین امیر امارت قرطبه بود. منذر پس از دریافت خبر مرگ پدرش محمد بن عبدالرحمن برای به‌دست آوردن تاج و تخت راهی قرطبه شد. از همان ابتدای شروع سلطنتش با شورش‌هایی مواجه گشت که از زمان پدرش شروع شده بودند و با شنیدن خبر مرگ پدرش جانی تازه یافته بودند.

💡 گورستان سلطنتی، قسمت جنوبی مجموعه مسجد را به خود اختصاص داده و از دو حیاط، نمازخانه و خود اتاق دفن تشکیل شده‌است. : ۱۲۷ به گفته هانری برسولت، این گورستان تا قرن هفدهم وجود داشته‌است، اما در اواسط قرن نوزدهم توسط محمد بن عبدالرحمن (قبل از به تخت نشستن او در سال ۱۸۵۹)، آن را به شکل فعلی خود تغییر داد.