خطا گیر

کلمه‌ی «خطا گیر» در فارسی به معنای فردی است که به اشتباهات دیگران توجه زیادی دارد و آن‌ها را سریعاً پیدا و بر آن‌ها تأکید می‌کند. این ترکیب از دو بخش «خطا» به معنای اشتباه و «گیر» به معنای کسی که چیزی را می‌گیرد یا شناسایی می‌کند، ساخته شده است. خطا گیر معمولاً در رفتار و گفتار خود حساسیت زیادی نسبت به نقص‌ها، لغزش‌ها یا اشتباهات کوچک نشان می‌دهد و کمتر از دید کلی یا نیت فرد صرف‌نظر می‌کند. این صفت ممکن است در محیط‌های کاری، آموزشی یا اجتماعی دیده شود، جایی که فرد به جای تشویق و راهنمایی، بیشتر به نقد و تذکر تمرکز دارد. از نظر روان‌شناسی، خطا گیر بودن گاهی نشان‌دهنده دقت زیاد، کمال‌طلبی یا نیاز به کنترل است. در مکالمات روزمره، این اصطلاح بار منفی دارد و برای افرادی به کار می‌رود که به صورت افراطی به اشکالات دیگران می‌پردازند. در ادبیات و طنز نیز از آن برای توصیف شخصیت‌هایی استفاده می‌شود که جو را با نکته‌سنجی‌های پیوسته خود به هم می‌ریزند. از نظر معنایی، این ترکیب با واژه‌هایی چون ایرادگیر، نکته‌سنج افراطی و منتقد سختگیر نزدیک است. همچنین، این صفت می‌تواند جنبه منفی یا مثبت داشته باشد؛ مثلاً در کارهای دقیق و حساس، خطا گیر بودن مفید است، اما در روابط انسانی ممکن است باعث کدورت و ناراحتی شود.

لغت نامه دهخدا

خطاگیر. [ خ َ ] ( نف مرکب ) اشتباه گیر. غلطگیر. سهوگیر. || جرم گیر. گناه گیر. از خطا درنگذر. پوزش گناه نپذیر.

فرهنگ فارسی

اشتباه گیر غلط گیر