حکیم نامه
«حکیمنامه» نام اثری فلسفی ـ عرفانی از اوحدالدین رازی، حکیم و اندیشمند قرن هفتم هجری است که در آن دیدگاههای عقلی و اشراقی او در قالبی ادبی بیان شده است. این اثر نوعی گردآوری و تألیف اندیشههای فلسفی نویسنده به شمار میآید و به همین سبب گاه با عنوان «اجتماع علامه» نیز شناخته میشود. اوحدالدین رازی در حکیمنامه با بهرهگیری از نثر و نظم فارسی، مفاهیم عمیق حکمت، عقل، معرفت و سیر معنوی انسان را توضیح میدهد. در این کتاب، سخن گفتن از زبان عقل کل و پرداختن به دگرگونی صورتها و مراتب وجود جایگاه ویژهای دارد. عنوان حکیمنامه نشان میدهد که نویسنده خود را در مقام حکیم قرار داده و حاصل تفکر و تجربه معرفتی خویش را عرضه میکند. این اثر تنها یک نوشته فلسفی خشک نیست، بلکه با رنگ و بوی عرفانی، فهم آن را دلنشینتر ساخته است. از این رو حکیمنامه را میتوان گزارشی منسجم از حکمت نظری و ذوق عرفانی اوحدالدین رازی دانست.
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] حکیم نامه یا «اجتماع علامه» تألیف اوحدالدین رازی از حکمای قرن هفتم، کتابی فلسفی با مایههای عرفانی است که به نثر و نظم فارسی تألیف شده است. به این اثر دو مثنوی از نویسنده با نام «ذیل سیر العباد» و «تبدل صورت ها» و سه رباعی ضمیمه شده است. تصحیح و تحقیق اثر توسط نصرالله پورجوادی انجام گرفته است.
کتاب مشتمل بر مقدمه مصحح (در معرفی نویسنده و آثار او)، مقدمه مؤلف، دو بخش و یک پیوست است.
بخش اول مشتمل بر سه فصل و سپس چهار گفتار است؛ که گفتارها خود مشتمل بر مطلع ها یا فصولی هستند.
بخش دوم حاوی ذیل سیرالعباد، مثنوی درباره تبدل صورت ها و رباعی هاست.
در پیوست کتاب نیز مثنوی خواجه نصیرالدین طوسی آمده که ادامه مثنوی اوحدالدین رازی است.
این که چرا مؤلف این اثر را اجتماع علامه نامیده است؟ به نظر می رسد که نویسنده در اینجا لفظ «اجتماع» را به معنای تألیف یا گردآوری به کار برده است. خود مؤلف «جمع آوردن» را به معنای تألیف کردن به کار برده (ص43) و در زمان او این فعل به معنای تألیف یا گردآوری کردن یا نوشتن و «جامع» به معنای گردآورنده یا مؤلف به کار رفته است. مراد مؤلف از «علامه» هم ظاهراً خود اوست که در این کتاب از زبان عقل کل سخن می گوید و همین طور منظور او از حکیم خودش است بنابراین اجتماع علامه تقریباً به همان معنای حکیم نامه است.