تفویض در مکتب معتزله

[ویکی فقه] جبرگرائی اهل حدیث و اشاعره از سوئی و تفویض معتزله از سوی دیگر باعث اختلافی مهم در کلام می شود. در واقع بررسی رابطه انسان با فعل خویش و رابطه فعل خداوند با مخلوقات باعث بوجود آمدن چنین نزاعی شده است. از نظر مکتب وحی شکی نیست که این دو نظریه (جبر و تفویض) باطل است. در این مقاله نظریه معتزله (تفویض) بررسی می شود.
تفویض به عنوان نتیجه بحث عدل در مکتب معتزله مورد توجه بوده است. معتزله با پذیرش عدل الهی، جبرگرائی را ظلم دانسته و ساحت خداوند را از آن منزه می دانند اما با رد جبر به رابطه بین انسان و افعال اختیاری او پاسخی اشتباه دادند و از آن تعبیر به تفویض می کنند. تفویض به برقراری رابطه انسان و فعل او پرداخته اما این ارتباط را خارج از اراده و قدرت و مشیت الهی تصور و اثبات نموده است. عدم تاثیر خداوند در افعال انسان ها و استقلال کامل انسان ها در افعال خویش با توحید معتزلی متناسب است. توحیدی که جز الحاد و تشبیه را ثابت نمی کند. واضح است که این توحید با مبانی توحیدی مکتب معصومین(علیهم السّلام) در تضاد است و این نشان دهنده این است که اساس توحید معتزلی باطل و مردود است.
گرداب تفویض
عقاید معتزلی مثل نفی قدرت و اراده الهی در افعال انسان ها از نتایج انکار توحید افعالی اهل حدیث است. اهل حدیث معتقد است که هر فعلی (حتی افعال انسانها) مستقلا فعل خداوند است و از این رو به جبر در افعال انسان نیز معتقد می شوند. معتزله با انکار توحید افعالی اهل حدیث که موجب جبرگرائی بود به دام تفویض افتادند. معتزله معتقدند که خداوند هیچ ارتباطی با افعال انسان ها ندارد. این دو نظریه در حد افراط و تفریظ در این مساله نمایان می شود.
رابطه انسان و افعال اختیاری او
همانطور که بیان شد افراط و تفریظ در این مساله به جبرگرائی و تضاد با توحید کشیده شده است. در مکتب اهل بیت(علیهم السّلام) با رد این دو نظریه، جواب صحیح داده شده است؛لاجبر و لا تفویض بل امر بین الامرین با رد این دو نظریه رابطه صحیح بین انسان و افعال او و رابطه اراده الهی با آن بیان شده است. اختیار به عنوان نظر صحیح در مکتب اهل بیت(علیهم السّلام) ردی بر جبر و تفویض است. انسان ها افعال اختیاری خود را از رفتارهای غیر اختیاری تشخیص می دهند. اما نکته اساسی این است که انسان ها اعمال قدرت و اراده ای را که نسبت به افعال انجام می دهند خارج از محدوده قدرت و اراده خداوند نمی دانند و در نتیجه مانند معتزله معتقد نیستند که انسان ها افعال خود را بدون مشیت الهی انجام دهند بلکه معتقدند که انسان ها افعال خود را اختیارا در محدوده قدرت الهی انجام می دهند. اختیار در محدوده مشیت الهی، خلاصه امر بین الامرین است.
شبهه جبر
...

💡 بانک جهانی: یارانه سود اقتصادی است که معمولاً دولت‌ها به تولیدکنندگان کالا برای تقویت بازار رقابتی کشورها پرداخت می‌کنند و این یارانه‌ها ممکن است مستقیم یا غیرمستقیم باشد. همچنین یارانه‌ها به دو نوع یارانه‌های صادراتی و یارانه‌های داخلی کشورها تقسیم می‌شوند. یارانه‌های صادراتی مساعده‌های قابل تفویض در نزد شرکتهایی است که دولت به شرط صادرات محصولاتشان این یارانه‌ها را در اختیار این شرکت‌ها قرار می‌دهد. یارانه‌های داخلی کشورها نیز کمکی است که به صورت غیر مستقیم به مردم پرداخت می‌شود.