تفسیر تلخیص البیان

[ویکی فقه] تلخیص البیان فی مَجازات القرآن، کتابی به عربی در بیان مفاهیم مجازی و استعاری قرآن، تألیف ابوالحسن محمد بن حسین شریف رضی، از نوادگان ابراهیم مجاب فرزند امام موسی کاظم (علیه السّلام)، دانشمند امامی نیمه دوم قرن چهارم (متوفی ۴۰۶) می باشد.
تفسیر تلخیص البیان عن مجازات القرآن اثـر ابـوالـحسن محمد (۳۵۹ - ۴۰۶ ق) فرزند ابواحمد الحسین از نوادگان ابراهیم مجاب فرزند امام موسی کاظم (علیه السّلام) معروف به شریف رضی از بزرگان شیعه و ائمه ادب و جامع کتاب گران قدر نهج البلاغه (شریف رضی). محمد از خاندانی برخاست که همه از بزرگان دین و عالمان و عابدان و زاهدان و پرهیزکاران کم مانند روزگار بودند. پدر و مادر سید رضی هر دو از سادات علوی و از نوادگان سرور آزادگان حسین بن علی (علیه السّلام) بودند. نسبت وی از جانب پدر با پنج واسطه به امام هفتم می رسد. از این رو گاهی شریف رضی را «موسوی» می خوانند.
معرفی اجمالی تفسیر
تفسیر مورد بحث در یک جلد به زبان عربی در تفسیر آیات قرآن کریم مخصوصا واژه ها و عبارات و تعبیرات مجازی و کنایی و استعاری است. نخستین شخصی که نسخه این تفسیر را معرفی نمود علامه نوری (م ۱۳۲۰ ق) بود که چند برگ آن را مشاهده کرده بود. شیخ آقابزرگ تهرانی در الذریعه به نقل از تکمله سید حسن صدر به این مساله اشاره دارد. سـپـس نسخه کهن و بسیار قدیمی متعلق به قرن ششم هجری جزء مخطوطات کتابخانه اهدائی سید محمد مشکوة به دانشگاه تهران شناسائی گردید. که از آغاز آن افتادگی دارد که به همان کیفیت و عینا در سال ۱۳۷۲ ق در تهران به طبع رسید.سپس نسخه کامل متعلق به قرن سیزدهم هجری در عراق به دست آمد و مجددا به طور کامل در سال ۱۳۷۵ ق در چاپخانه المعارف بغداد و مجددا در بیروت به طبع رسید.
معرفی تلخیص البیان
← اولین کتاب درباره مجازاهای قرآن
...

💡 دانشنامه جهان اسلام برای تلخیص البیان ویژگی‌هایی نام برده که می‌توان به ذکر قرائتهای مختلف بنا بر نظر قاریان هفت‌گانه، بحث از معانی واژگان و ترکیب‌های قرآنی، برطرف کردن مشکلات شواهد شعری که به آنها استناد کرده، اظهار نظر در مسائل اختلافی و استفاده از احادیث در بیان مجازها و ترکیب‌های قرآنی اشاره کرد. مؤلف البته معتقد است بعضی سوره‌ها مثل عبس و انفطار معانی مجاز ندارند. وی همچنین از شاعران عباسی شاهدی نیاورده چون اصالت شعری را تا پایان دوره اموی ذکر کرده‌اند.