«آیه ملک یمین» به آیات مشخصی در قرآن اطلاق میشود که عبارتند از آیه ۳ سوره نساء، آیه ۶ سوره مؤمنون و آیه ۳۰ سوره معارج. این آیات به احکام مربوط به ازدواج و روابط با زنان و کنیزان اشاره دارند.
آیه ۳ سوره نساء میفرماید: «وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَىٰ فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَلَّا تَعُولُوا» ترجمه: «اگر بیم دارید که در حق دختران یتیم عدالت نکنید، از زنان دلخواه خود دو، سه یا چهار نفر به همسری بگیرید؛ و اگر میترسید که عدالت رعایت نکنید، به یک زن یا کنیزان مالک شده اکتفا کنید؛ این نزدیکترین راه برای جلوگیری از ستم است.»
آیه ۶ سوره مؤمنون و آیه ۳۰ سوره معارج متن یکسانی دارند: «إِلَّا عَلَىٰ أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ» ترجمه: «مگر در رابطه با همسران یا کنیزانشان که در این زمینه مورد سرزنش نیستند.»
واژه «ملک یمین» در این آیات به همسران و کنیزان مالک شده توسط مردان اشاره دارد و بیان میکند که رابطه با آنان مشروع و مورد سرزنش نیست. این آیات بر عدالت در ازدواج و رعایت حقوق زنان تأکید دارند و شرایطی را برای انصاف و جلوگیری از ظلم مشخص میکنند. همچنین نشان میدهند که در صورت ناتوانی در رعایت عدالت میان همسران، اکتفا به یک همسر یا کنیز نزدیکترین راه برای جلوگیری از ستم است. بنابراین، «آیه ملک یمین» مجموعهای از آیات قرآن است که به حقوق زنان و کنیزان، رعایت عدالت در ازدواج و روابط مشروع اشاره دارد و معیارهای اخلاقی و اجتماعی مهمی در این زمینه ارائه میکند.