ایه ذکر
آیه ذکر اصطلاحی است که به آیه ۴۳ سوره مبارکه نحل با متن «فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ» اطلاق میشود و در منابع تفسیری به عنوان «آیه سؤال» نیز شناخته میشود. این آیه بیان میکند که اگر انسان نسبت به موضوعی آگاهی ندارد، باید آن را از اهل اطلاع و آگاهان جویا شود. مفهوم «اهل ذکر» در این آیه معنایی گسترده دارد و شامل هر فرد یا گروهی میشود که در یک زمینه علمی یا تخصصی دارای دانش و آگاهی است. در تفاسیر مختلف، دیدگاههای گوناگونی درباره مصداق «اهل ذکر» ارائه شده است؛ برخی آن را به اهل کتاب و برخی دیگر به عالمان دینی و اهل علم تفسیر کردهاند. در روایات اسلامی نیز نقل شده است که اهل بیت علیهمالسلام مصداق کامل و برجسته «اهل ذکر» هستند، هرچند مفهوم آیه محدود به ایشان نمیشود و جنبه عام دارد. این آیه در سوره انبیاء نیز با اندکی تفاوت تکرار شده و بر اهمیت مراجعه ناآگاه به آگاه تأکید دارد. از نظر فقهی و اصولی، آیه ذکر یکی از دلایل مهم برای لزوم مراجعه غیرمتخصص به متخصص در مسائل دینی و علمی به شمار میآید. بر همین اساس، فقها از این آیه برای تبیین مشروعیت تقلید در احکام دینی و نیز حجیت نظر کارشناسان و خبر واحد استفاده کردهاند. این آیه در واقع یک اصل کلی در نظام معرفتی اسلام را بیان میکند که بر اساس آن، دسترسی به حقیقت از طریق رجوع به اهل تخصص امکانپذیر است. به طور کلی، «آیه ذکر» به معنای آیهای است که بر ضرورت پرسش از آگاهان و مراجعه افراد ناآگاه به متخصصان در امور مختلف تأکید دارد.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] آیه ذکر. آیه پرسش نادانان از آگاهان را آیه ذکر یا آیه سوال گویند.
به آیه ۴۳ سوره مبارکه نحل "آیه سوال" مى گویند: "... فاسئلوا أهل الذکر ان کنتم لاتعلمون
نحل/سوره۱۶، آیه۴۳.
عین این آیه با تفاوتى کم در آیه ۷ سوره انبیاء
انبیاء/سوره۲۱، آیه۷.
...
[ویکی اهل البیت] آیه ذکر. (آیه پرسش نادانان از آگاهان)
به آیه 43 سوره نحل "آیه سؤال" می گویند: «...فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّکْرِ إِن کُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ»؛ اگر نمی دانید از اهل اطلاع سؤال کنید.
اهل ذکر مفهوم وسیعی دارد که همه آگاهان و اهل اطلاع را در زمینه های مختلف شامل می شود. این که "اهل الذکر" چه کسانی هستند، نظر مفسران متفاوت است؛ برخی آن را اهل کتاب دانسته اند و بعضی مراد از آن را اهل علم می دانند.
در روایات متعددی از طرق اهل بیت علیهم السلام وارد شده که "اهل ذکر" امامان معصوم علیهم السلام هستند و قابل توجه این که امامان معصوم علیهم السلام مصداق بارز و اکمل و اتم این آیه اند ولی مفهوم آیه هیچگاه محدود و منحصر در امامان معصوم علیهم السلام نیست.
عین این آیه با تفاوتی کم در آیه 7 سوره انبیاء آمده است.
از این آیه برمی آید که در زمینه های مختلف باید به متخصص آن مراجعه شود؛ بدین خاطر اصولیان به این آیه استدلال کرده اند و گفته اند در مسائل دینی بر فرد غیرمجتهد جایز یا واجب است که تقلید کند و حجیت خبر واحد و فتوای فقها نیز از آن استفاده می شود.
جمله سازی با ایه ذکر
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 انحصار بدی و خوبی در کافران و مؤمنان با آوردن ضمیر «هُمْ» در هر دو آیه ذکر شدهاست.
💡 وی با تأکید بر اینکه منکر دخول علی بن ابی طالب تحت دایره ابرار نشدهاست، تمام مومنانی که به چنین رفتاری پایبند باشند را مصداق آیه ذکر میکند.[یادداشت ۱] جوادی آملی، مفسر شیعه، در نقدی بر دیدگاه رازی، که مفهوم این قبیل آیات را عموم گرفته و همگان را در آن شریک میداند، معتقد است که این آیات، اصلی کلی را ذکر کردهاند و همگان نیز میتوانند به آن عمل نمایند.