اشعری علی بن اسماعیل

[ویکی نور] اشْعَری، ابوالحسن علی بن اسماعیل بن اسحاق (260-324ق)، متکلم نامدار و بنیان گذار مکتبی در عقاید اسلامی است که پیروانش اشاعره خوانده شده اند.
وی از دودمان ابوموسی اشعری، صحابی معروف پیامبر(ص) بود. شهرت اشعری به ابن ابی بشر و به روایت صحیح تر، به کنیه جد او اسحاق باز می گردد و ابوبشر کنیه پدرش نبوده است.
اشعری در بصره زاده شد، پدرش که خود بر مذهب اصحاب حدیث بود، هنگام وفاتش زکریا بن یحیی ساجی، محدث و فقیه شافعی را وصی خویش قرار داد. در شمار استادان اشعری نیز از این شخص نام برده شده است. نظر به اینکه وطن و محل تدریس ساجی، بصره بوده است، باید اشعری سال های نخست زندگی و تحصیل را در بصره گذرانده باشد.
استادان اشعری در حدیث که احتمالاً محضر اکثر آنان را در بصره دریافته است، عبارت بوده اند از: ابوخلیفه جمحی، سهل بن نوح بصری، محمد بن یعقوب مقری و عبدالرحمان بن خلف ضبی. وی در تفسیر خود که اکنون در دست نیست، از یحیی ساجی و دیگر استادان خویش در حدیث، روایات بسیار نقل کرده است.
اشعری در بصره به درس ابوعلی جبایی متکلم بزرگ معتزلی که معتبرترین حوزه درس کلام به شمار می آمد، راه یافت. وی همچنین در حلقه درس فقیه معروف شافعی ابواسحاق مروزی حاضر می شد، نزد او فقه می آموخت و او نیز کلام را از اشعری فرامی گرفت.
ابوعبدالله ابن مجاهد بصری، ابوالحسن باهلی، ابوسهل صعلوکی نیشابوری، زاهر بن احمد سرخسی، بندار بن حسین شیرازی صوفی، ابوزید مروزی، ابوالحسن عبدالعزیز طبری، ابوالحسن علی طبری، ابوالحسن رمانی، ابوعبدالله حمویه سیرافی، ابونصر کوار شیرازی، ابوجعفر اشعری نقاش، ابوالحسن کرمانی و ابومحمد عراقی. شماری از این گروه واسطه انتقال سنت اشعری به پیروان برجسته او بوده اند، همچون ابن مجاهد استادِ ابوبکر باقلانی، ابوالحسن باهلی استاد ابن فورک و ابواسحاق اسفراینی.

💡 معاویه فرزند ابوسفیان، در دوران خلافت عمر بن خطاب و عثمان بن عفان، حاکم بر منطقه شام بود. بعد از به قتل رسیدن خلیفه سوم، معاویه با شعار خونخواهی از قاتلان عثمان وارد جنگ با علی ابن ابیطالب (که او را مقصر قتل او می‌دانست) شد. عمرو عاص مشاور معاویه، در آخرین جنگ پیشنهاد داد تا قرآن‌ها را بر سر نیزه کنند. بدین طریق سربازان علی از جنگ خودداری کردند؛ زیرا خود را در برابر قرآن می‌دیدند. سپس مسئله حکمیت پیش آمد و دو نفر از طرفین برای مذاکره در محلی جمع شدند؛ یکی عمروعاص و دیگری ابوموسی اشعری. در طول مذاکره، قرار شد هر دو طرف امیران خود را از قدرت کنار بزنند؛ اما عمروعاص بعد از آنکه ابوموسی اشعری علی ابن ابیطالب را از خلافت برکنار اعلام کرد، عمروعاص معاویه را خلیفه معرفی کرد. با این‌حال تا زمانی که علی ابن ابیطالب زنده بود، همچنان خلیفه به‌شمار می‌آمد. بعد از کشته شدن علی بن ابیطالب فرزندش حسن به خلافت رسید و به جنگ با معاویه رفت. در مورد صلحی که میان حسن ابن علی و معاویه صورت گرفت، نظرات مختلفی وجود دارد؛ از جمله آنکه خود حسن ابن علی مایل به جنگ نبود و نظرات دیگری نیز هست که وی مجبور به صلح شد. در هر حال یکی از شروط صلح این بود که معاویه برای خود جانشینی تعیین نکند؛ اما برخلاف پیمان، معاویه فرزندش یزید را جانشین خود معرفی کرد. معاویه در سال ۶۰ هجری درگذشت و بعد از او یزید بن معاویه به خلافت رسید. در دوران خلافت یزید حوادثی چون کشته شدن حسین ابن علی در نبرد کربلا، قتل‌عام در شهر مدینه و به آتش کشیدن کعبه اتفاق افتاد که موجب بدنامی این خلیفه در تاریخ شد.