اسماعیل بن حماد جوهری

[ویکی فقه] ابونصر اسماعیل بن حمّاد جوهری، ادیب و لغوی ایرانی قرن چهارم و مؤلف صحاح اللغه می باشد.
وی از اهالی فاراب، در ماوراءالنهر، بود. در ۳۳۲ متولد شد. جوهری از هوش سرشاری برخوردار بود. در خوش خطی او را همپایه ابن مُقْله (متوفی ۳۲۸) و ابن بَواب (متوفی ۴۲۳) دانسته اند. با آنکه عرب تبار نبود، مانند افراد عربِ عاربه ( بادیه نشین ) فصیح سخن می گفت. وی از جمله علمایی بود که پس از خلیل بن احمد فَراهیدی (متوفی بین ۱۷۰ تا ۱۷۵) به علم عروض پرداخت، به اوزان شعری صورت نهایی داد و آن را تکمیل نمود.

💡 حديث: 6 و بهذاالاسناد عن عبدالله بن حماد عن عمر و بن شمر عنجابر عن ابى جعفر عليه السلام قال: من لم يعرف سوء ما اتى الينا من ظلمنا و ذهاب حقناو ما نكبنا به فهو شريك من اتى الينا فيما و لينا به.

💡 ق: نعيم بن حماد، صاحب كتاب (فتن ) و غيره در (ميزان ارازدى )نقل كرده كه او در تقويت سنّت، حديث وضع مى كرد و حكاياتى از علما در عيب ابى حنيفه، كه همه آنها دروغ است.

💡 و نيز در كتاب مذكور است كه احمد و ترمذى روايت را حسن شمرده و نعيم بن حماد در كتاب(الفتن ) و ابن ابى حاتم و ابن مردويه از سعد بن ابى وقاصنقل كرده اند كه رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم ) درذيل آيه (قل هو القادر...) فرمود: اين عذاب واقع خواهد شد، و ليكن هنوز تاويلش كهمراد از آن چيست، به ما نرسيده است.

💡 يوسف سلمى در (عقدالدرر) از حافظ ابوعبداللّه نعيم بن حماد روايت كرده كه او از امامباقر عليه السلام روايت نمود كه آن حضرت فرمود: (مى باشد اين امر يعنى مهدويّت درصغيرترين ما به حسب سن و نيكوترين ما در ذكر و خداوند علم را به او ميراث مى دهد و اورا به خودش وانمى گذارد.)

💡 آنگاه سيّد دعا را نقل نمود و پس از آن على بن حماد گفت: (من اين دعا را از ابوالحسن علىعلوى عريضى گرفتم و شرط كرد كه ندهم آن را به مخالفى و ندهم آن را مگر بهكسى كه مذهبش را بدانم كه او از اولياى آل محمّد است عليهم السلام و در نزد من بود و منو برادرانم آن را مى خوانديم.

💡 82 - ((على بن ابراهيم همدانى )): شيخ او را از اصحاب امام هادى - عليه السلام - برمى شمارد (417) او از عبداللّه بن حماد انصارى روايت مى كرد و فرزندش محمّد نيز ازپدرش - على - نقل كرده است.(418)