احمد بن علی جصاص

[ویکی فقه] جَصّاص، ابوبکر احمد بن علی رازی، فقیه، محدّث و مفسر بزرگ حنفی قرن چهارم است.
وی در ۳۰۵ در شهر ری به دنیا آمد. برخی زادگاه او را بغداد دانسته اند که ظاهراً اشتباه است. واژه جصّاص، به معنای گچ ساز یا گچ کار، نام مشهورِ چند عالِم دیگر نیز هست.
حیات علمی
جصّاص تا بیست سالگی در ری به تحصیل علوم گوناگون پرداخت.در ۳۲۵، به بغداد رفت و در آن جا از محضر فقیه مشهور حنفی، ابوالحسن کرخی (متوفی ۳۴۰)، بهره علمی برد و سپس به سبب گرانی و مشکلات اقتصادی به اهواز ( خوزستان ) رفت و پس از بر طرف شدن مشکلات به بغداد بازگشت. وی بعد از مدتی، با مشورت استادش کرخی، برای افزایش اندوخته های علمی خود، همراه با حاکم نیشابوری (متوفی ۴۰۵) به نیشابور سفر کرد و در ۳۴۴، دو باره به بغداد بازگشت و کرسی تدریس کرخی را و نیز منصب اِفتا را از آنِ خود ساخت و ریاست مذهب حنفی را تا پایان عمر بر عهده داشت.
اساتید
جصّاص فقه و اصول را نزد ابوالحسن کرخی، حدیث را نزد عبدالباقی بن قانع، ابوالقاسم سلیمان بن احمد طَبَرانی، ابوالعباس اصَمّ نیشابوری، دعلج بن احمد و احتمالاً حاکم نیشابوری و ادبیات را نزد ابوسهل زجاجی و ابوعلی فارسی فراگرفت
شاگردان
...

💡 در کربلا مجلس درس شیخ در مسجد حسن‌خان تشکیل می‌شد و صدها نفر در حلقه درس او حاضر می‌شدند. نماز صبح و شب در حرم حسین بن علی به امامت او برگزار می‌شد. وی علی‌رغم برخورداری از ثروت مادی، زندگی بسیار ساده‌ای داشت و خوراکش منحصر به نان و سرکه و برنج بود.

💡 او دختر ملا محمدجعفر بحرینی آرانی است که در آرامگاه محمد هلال بن علی مدفون است. او نوه ملاغلامرضا آرانی است که در فقه و اصول و کلام، صاحب تالیفات بسیاری می‌باشد و نسخ خطی کتابهایش در کتابخانه های ایران موجود است.

💡 بقعه حمزة بن علی ملک آذری از بناهایی است که در محدوده شهر تاریخی بلقیس اسفراین قرار گرفته و با شماره ۴۴۹۷ به عنوان بخشی از مجموعه شهر تاریخی بلقیس اسفراین در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.

💡 بنا بر گفتهٔ مردمان محلی جزیره خارگ، تعزیه حسین بن علی و نمایش‌های مرتبط با حادثه کربلا دارای سابقه ای بالای ۲۵۰ سال در این جزیره است و هر ساله در ماه محرم برپا می‌گردد.

💡 نخستین شرحی که به زبان عربی بر گلستان نوشته شده، اثر یعقوب بن علی بروسوی، فقیه و ادیب اهل عثمانی است که در قرن دهم هجری نوشته شده و در آن، پس از متن فارسی عبارت‌های گلستان، ترجمه و شرح عربی آن آمده است. از جمله ترجمه‌های متأخر آثار سعدی به زبان عربی می‌توان موارد زیر را برشمرد: