دستور تاریخی
مترادفها
فرمان تاریخی
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] دستور تاریخی، دستور زبانی است که قواعد صرف و نحوی زبان را در دوران گذشته بررسی می کند.
دستور تاریخی، دستور زبانی است که قواعد صرف و نحوی زبان را در دوران گذشته بررسی می کند و درباره ی تاریخ پیدایش و رواج و متروک شدن این قواعد بحث می کند. به عبارت دیگر، دستور تاریخی از این بحث می کند که یک زبان و یک واژه چگونه تغییر کرده و تحول یافته تا صورت امروزی خود را پیدا کرده است. به عبارت دیگر دستور تاریخی، تحول دستوری زبان را در طول زمان بررسی می کند، در حالی که دستور هم زمانی یا توصیفی، قواعد زبان را در زمانی معین مطالعه می نماید.
زبان در نسل های مختلف
همان طور که می دانیم، گقتار یک نسل هیچ گاه دقیقا مانند پدران یا فرزندان آنها نیست. البته تفاوت های میان نسل های متوالی ناچیز است و غالبا مورد توجه قرار نمی گیرد. با این حال، در یک فاصله ی زمانی چند صد ساله یا چند هزار ساله، تفاوت های جزئی دارای اثر تراکمی خواهد بود و اغلب یک زبان معین، شکل کاملا تازه ای به خود می گیرد و شباهت آن با شکلی که در مرحله ی قبل داشته است، تنها پس از بررسی های لازم از طریق دستور تاریخی، آشکار می گردد.
فایده
دستور تاریخی یا دستور قدیم برای فهم و تفسیر متون کهن بسیار سودمند است؛ به طوری که بدون یاد گرفتن قواعد ابدال و تخفیف و صرف و نحو قدیم، بسیاری از آثار گذشته برای ما غیر قابل فهم می نماید.
← نمونه ها
...
جمله سازی با دستور تاریخی
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 تحقیق در زبان آسی را ایرانشناسان روس (آ. شِگرِن، پ. لِرخ، ک. زالمان) مقارن نیمهٔ قرن نوزدهم شروع کردند، اما بزرگترین افتخار در این زمینه نصیب آکادمیسین و.ف. میلِر شد که یک سلسله تحقیقات بسیار مهم دربارهٔ آسی از خود به جا گذاشته و بهطور قعطی نشان دادهاست که این زبان، دنبالهٔ گویشهای سکایی ادوار باستان است. وی دستور تاریخی زبان آسی را که در Grundriss چاپ شده و تا این زمان اهمیت خود را حفظ کردهاست و نیز یک فرهنگ آسی-روسی-آلمانی تألیف کرده که پس از مرگش به چاپ رسیدهاست. در دوران شوروی تحقیق در زبان آسی دنبال شد و امروز نیز در لنینگراد و مسکو (الکساندر آرنولدویچ فریمان، واسیلی آبایف)، در تفلیس (گ.س. آخولدریانی) و در اُرجونیکدزه ادامه دارد. در دهههای اخیر آثار متعددی منتشر شدهاند که جنبههای آواشناسی، دستور، واژگان و تاریخ زبان آسی را عمق میبخشد. مهمترین تحقیقات را آبایف انجام دادهاست.