«حشری تبریزی» نام تخلص ادبی محمدامین انصاری تبریزی، از شاعران و نویسندگان دوره صفوی و پس از آن است که در منابع تذکرهای از او یاد شده است. او مدتی در عباسآباد اصفهان زندگی میکرد و به دلیل قطع شدن مقرری و درآمدش، قصیدهای در مدح حبیبالله صدر سرود و پس از آن مقرریاش دوباره برقرار شد. این موضوع نشان میدهد که مانند بسیاری از شاعران آن دوره، ارتباط او با دربار یا بزرگان زمان در تأمین معیشتش نقش داشته است. در سالهای پایانی عمر، به زادگاه خود تبریز بازگشت و در همانجا از دنیا رفت. آثار و احوال او در منابعی مانند تذکره نصرآبادی، خزانه عامره و دانشمندان آذربایجان ذکر شده است. از مهمترین آثار منسوب به او منظومهای به نام «روضةالابرار» است که در پاسخ به «مخزنالاسرار» نظامی سروده شده است. او همچنین کتابی با عنوان «روضةالاطهار» تألیف کرده که در آن به موضوعات مذهبی و تاریخی پرداخته است. این آثار نشاندهنده گرایش او به ادبیات تعلیمی و دینی در قالب نظم و نثر است. برخی منابع اشاره دارند که او در نوشتههای خود از متون پیشین مانند «روضات الجنان» نیز بهره برده است. بنابراین، «حشری تبریزی» شاعری از تبریز است که در دوره صفوی میزیست و با آثار منظوم و نثری خود در تذکرههای ادبی فارسی شناخته میشود.
حشری تبریزی
لغت نامه دهخدا
حشری تبریزی. [ ح َ ی ِ ت َ ]( اِخ ) محمدامین انصاری تبریزی ساکن عباس آباد اصفهان بود، و چون راتبی که داشت بریده شد، قصیده ای در ستایش حبیب اﷲ صدر سرود و وی راتبش را بازگردانید. و در آخر عمر به تبریز بازگشت و در آنجا درگذشت. احوالش در تذکره نصرآبادی ص 280 و «خزانه عامره ص 293» و «دانشمندان آذربایجان ص 117» و «ذریعه ج 9 ص 255» آمده است. منظومه ای در برابر «مخزن الاسرار» نظامی سروده و «روضةالابرار» نامیده است که نام آن را در دیباچه کتاب دیگر خود «روضةالاطهار» آورده است. این کتاب در مزارات تبریز است و در 1011 هَ. ق. تألیف شده و در آن از کتاب «روضات الجنان » استفادت کرده ولیکن خود منکر این استفادت است، وی در آغاز این کتاب میگوید: ظهور قائم در همین عصر شاه عباس خواهد بود این کتاب به سال 1303 هَ. ق. بنام «السامی » در هند چاپ شده است.
فرهنگ فارسی
محمد امین انصاری تبریزی ساکن عباس آباد اصفهان بود و چون راتبی که داشت بریده شد قصیده ای در ستایش حبیب الله صدر سرود