انجرار

💡 بـالجـمـله، آنـچـه بـالذات مـتـعـلق خـلقـت و مـورد جـعـل الهـى است خيرات و كمالات است، وتـخـلل شـرور و مضار و غير آن در قضاى الهى به تبعيت و انجرار است. و اشاره به مقاماول فرموده در آيه شريفه ما اءصابك من حسنة فمن الله و ما اءصابك من سيئة فمن نفسك.(1273) و بـه مـقـام دوم در آيـه شـريـفـه قـل كـل مـن عـنـدالله.(1274) و در آيـات شـريـفـه و احـاديـث اهـل بيت عصمت (عليه السلام ) به اين دو اعتبار بسيار اشاره فرموده اند. از آن جمله در اين حـديـث شـريـف كـه فـرمـود خـيـر و شـر هـر دو مـتـعـلق جعل و خلقت هستند.

💡 و امـا بـيـان اوليـت حـق از بـنده در خيرات و اصل انتساب آن به بندگان براى آن است كه نسبت خيرات به مبداء المبادى نسبت وجود و بالذات است، زيرا كه خيرات ذاتى وجود است،و آن در واجـب عـيـن ذات و در مـمـكـن بـه جـعـل و افـاضـه اسـت، پـس اصل افاضه خيرات از واجب تعالى شاءنه است، و مرآت ظهور و مظهر آن، ممكن است، و آن نـسـبـت ظـاهـريـت و افـاضـه، اتـم از اين نسبت مظهريت و قابلى است. و اما در سى ئات و شرور به عكس است، ليكن هر دو نسبت محفوظ است، زيرا كه آنچه از حق مفاض است خيرات اسـت، و لازمه اين خيرات تخلل شرور است به طريق انجرار و تبعيت، پس بالعرض به او منتسب و بالذات از نقصان ذوات و قصور ماهيات است. چنانچه در آيه شريفه نيز به دو نـظـر ايـن دو مـعـنـى را فـرمـود: آنـجـا كـه سلطان وحدت قلبه كرده و كثرات و نقايص رامـضـمـحـل فـرمـوده، فـرمـايـد: قـل كـل مـن عـنـد الله.(1201) و آنـجـا كـه تـخلل كثرت را بالعرض ملاحظه فرموده و وسايط را مقرر داشته، فرمايد: ما اءصابكمن حسنة فمن الله... الايه (1202)