واژه «زندهنام» در زبان فارسی به کسی گفته میشود که نام و آوازهاش در میان مردم باقی مانده و به سبب خوبیها، فضیلتها یا کارهای ارزشمندش فراموش نمیشود. این ترکیب از دو جزء «زنده» به معنای پایدار و باقی و «نام» به معنای شهرت و آوازه تشکیل شده و در مجموع به معنای نامی است که زنده و ماندگار میماند. در کاربرد اصلی، زندهنام به فردی اشاره دارد که به دلیل اخلاق نیک، کردار شایسته یا خدمات مهم، شهرتی نیکو و پایدار در تاریخ یا جامعه پیدا کرده است. چنین شخصی حتی پس از مرگ نیز در یادها باقی میماند و نام او با احترام و بزرگی یاد میشود. در متون ادبی فارسی، این واژه بارها برای ستایش بزرگان، دانشمندان، شاعران و افراد نیکوکار به کار رفته است. شاعران از «زندهنام» برای بیان ماندگاری اثر و شخصیت افراد استفاده کردهاند و آن را در برابر فراموشی و نابودی قرار دادهاند. این واژه نشاندهنده پیوند میان عمل نیک و ماندگاری نام انسان در حافظه جمعی جامعه است. در واقع، زندهنام بودن نتیجه رفتارهای ارزشمند و تأثیرگذار فرد در زندگی دیگران است که باعث جاودانه شدن یاد او میشود. بنابراین این کلمه به معنای فردی است که نام و یادش به دلیل خوبیها و آثار مثبتش همواره زنده و پایدار باقی میماند و در فرهنگ فارسی نشانهای از احترام، بزرگی و جاودانگی معنوی به شمار میآید.
زنده نام
لغت نامه دهخدا
زنده نام. [ زِ دَ / دِ ] ( ص مرکب ) خوشنام. نیکنام. که نامش پایدار و جاویدان باشد. بلندآوازه:
کرد عتبی با کسائی همچنان کردار خوب
ماند عتبی از کسائی تا قیامت زنده نام.سوزنی ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ).جاودان ماند کریم از مدح شاعر زنده نام
زین بود شاعرنوازی عادت و رسم کرام.سوزنی ( ایضاً ).باش ممدوح بسی مادح که ممدوحان بسی
زنده نامند از دقیقی و کسائی و شهید.سوزنی ( ایضاً ).رجوع به ماده بعد شود.
جمله سازی با زنده نام
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 تا جهانداران ماضی را تو داری زنده نام در جهانداری بزی چندانکه شو انگفت چند
💡 تا بماند از مکارم زنده نام اهل جود از وجودت در جهان نام مکارم زنده باد
💡 همیشه تا بجهان زنده نامی آمده است حکیم را به ثنا و کریم را بعطا
💡 که جاوید در کشور هندوان بود زنده نام تو تا جاودان
💡 وه من مدح و آب زندگانی اندر او زنده نامی حاصل آید چون بدو در بنگری