زاویه یاب

زاویه یاب. [ ی َ / ی ِ ] ( اِ مرکب ) آلت برای اندازه گرفتن هر قسم زاویه و فاصله.

وسیله ای برای اندازه گرفتن زاویه، پانتومتر.

( صفت ) آلتی برای اندازه گرفتن زوایا و فواصل.
آلت برای اندازه گرفتن هر قسم زاویه و فاصله

{theodolite} [مهندسی نقشه برداری] وسیله ای برای اندازه گیری زوایای افقی و قائم که اجزای اصلی آن را یک دوربین و دو دایرۀ مدرج افقی و قائم تشکیل می دهد

زاویه یاب (theodolite)
اسبابی برای اندازه گیری زوایای افقی و عمودی. در نقشه برداری به کار می رود و متشکل از تلسکوپکوچکی است که روی دو دایرۀ مدرج، یکی افقی و دیگری عمودی، حرکت می کند و محور آن نیز از مرکز این دوایر می گذرد. نیز ← مثلث بندی

💡 تمامی مجموعه از آجر پخته ساخته شده بوده و با نقشهای هندسی از آجر و لعاب و معرق‌های کاشی تزیین شده بوده‌است. به گفته عبدالرزاق سمرقندی احتمالاً باید سطح دیوارهای زاویه یاب و صفحه خورشیدی با طرح‌هایی از نه آسمان هفت سیاره و تعیین درجه دقیقه ثانیه و دهم ثانیه ستارگان ثابت و کرهٔ خاکی با هفت اقلیم کوهستان‌ها و دریاها و صحراهایش پوشیده شده بوده‌است.

💡 رصد خانه از اواسط قرن پانزدهم رو به ویرانی نهاد و در حفاری‌ها بخشی از پی‌ها و بخش مدفون شدهٔ زاویه یاب را کشف شد.