لغت نامه دهخدا
راموز. ( ع اِ ) دریا. ( از متن اللغة ) ( از اقرب الموارد ) ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( مهذب الاسماء )( از اقرب الموارد ). || اصل چیزی. ( از متن اللغة ) ( از اقرب الموارد ) ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) || نمونه. ( از متن اللغة ) ( از اقرب الموارد ) ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). ج، در همه معانی، روامیز. ( از اقرب الموارد ).
راموز. ( اِ ) کشتیبان و ناخدا. ( برهان ) ( جهانگیری ). رجوع به توضیح معنی بعدی کلمه شود. || ماهیی است دلیر و جنگجو که به آدمی مایل است و با کشتی همراهی کند اگر ماهیان دیگر قصد کشتی کنند رفع کند و اگر کشتی غرق شود مردمان را بکنارساحل رساند. شیخ آذری در عجائب الدنیا این افسانه رانقل کرده و بعد از چند بیت، شعر آتی الذکر را آورده است. با این تفصیل و تأویل صاحب فرهنگ جهانگیری از اول حکایت غافل مانده و بمعنی ناخدا آورده، صاحب برهان نیز بتقلید او بمعنی ناخدا و کشتیبان نقل کرده. ( از آنندراج ) ( از انجمن آرا ) ( از رشیدی ):
هست راموز مرشد کامل
که برد مرد را سوی ساحل.شیخ آذری ( از آنندراج ).