خیر اعلی

خیر اعلی. [ خ َ رِ اَ لا ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) خیرتام. خیرکل. ( یادداشت مؤلف ).

خیر تام خیر کل

خیر اعلی ( انگلیسی: Sanatana dharma )، اصطلاحی لاتین که معادل آموزه خیر در فلسفه یونان باستان است. و نخستین بار توسط سیسرون فیلسوف و سیاستمدار رومی به کار برده شده است. و عموماً و فی نفسه به عنوان هدف تلقی می شود.
توماس آکوئینی پس از بررسی خیر به طور کلی، به خیر به مثابهٔ صفت خداوند می پردازد. خداوند خیر اعلی ( Summum bonum ) و بالذات ( Bonus per suam essentiam ) است.
ایمانوئل کانت ایمان را، ایمان اخلاقی تلقی می کند. که نتیجه منطقی قانون اخلاقی است و برای همگان نیز قابل حصول است. به عقیده کانت امید غایی، امید به تحصیل خیراعلی ( Summum bonum ) است که مستلزم قانون اخلاقی است.
سه اصل موضوعه عقل محض عملی، آنچنان که در نقد عقل عملی ( reason critique of practical ) آمده، یعنی امید به وجود خداوند، امید به جاودانگی ( immortality ) و امید به حصول آزادی کامل، جملگی فرع بر این امید اعلی و مآلا فرع به قانون اخلاقی اند.

💡 خدای ابراهیمی، در این معنا، به برخی از تصورات از خدا گفته می‌شود که در این سه سنت مشترک‌اند. در یهودیت، مسیحیت و اسلام، خدا وجودی ابدی، قادر مطلق، عالم مطلق و آفریدگار جهان است. همچنین خدا برخی ویژگی‌هایی چون تقدس، عدل، خیر اعلی و در همه‌جا حاضر بودن دارد.

💡 خدا متداول‌ترین واژه‌ای است که به آفریدگار فراطبیعی ناظر جهان اطلاق شده‌است. متکلمان ویژگی‌های گوناگونی را به مفاهیم متعدد خدا نسبت داده‌اند. از معمول‌ترین این ویژگی‌ها می‌توان به علم مطلق، قدرت مطلق، حضور در همه‌جا در آن واحد، خیر اعلی بودن، بسیط بودن و وجود داشتن ضروری اشاره نمود. همچنین خدا به‌عنوان موجودی مجرد و شخصی وار؛ مرجع تام تعهد اخلاقی و بزرگ‌ترین موجود قابل تصور، تلقی شده‌است.

💡 در عهدین، تمام خصیصه‌پردازی‌ها نسبت به شر و رنج، «خداوندی که بزرگ‌تر از رنج است [آن کس که] قدرتمند است، خلاق است و به مخلوقاتش متعهد [یا مقید] است [کسی‌که] همیشه کلام آخر را دارد.» را آشکار می‌کنند. تعهد خداوند به خیر اعلی در تمامی موارد مفروض گرفته شده‌اند.: 162, 168