«تایمنی» نام یکی از ایلات بزرگ افغان است که در منابع تاریخی و مردمشناسی به عنوان بخشی از ایلات چهاراویماق شناخته میشود و سکونتگاه اصلی آنها در نواحی غور، کوه سیاهبند و منطقه چَشت در شمالغرب افغانستان بوده است. این ایل از دو شاخه اصلی به نامهای قبچاق و درزی تشکیل شده و از نظر تاریخی گفته میشود که در اصل از طایفه کاکریهای افغان جدا شدهاند. تایمنیها در گذشته بیشتر به صورت کوچنشین زندگی میکردند و به دلیل شرایط اجتماعی و مذهبی آن دوران، در منابع تاریخی به عنوان گروهی با گرایشهای سنی متعصب معرفی شدهاند که درگیریها و تنشهایی با هزارهجات افغانستان داشتهاند. جمعیت این ایل در دوره ناصرالدین شاه قاجار حدود پانزده هزار خانوار برآورد شده است و بخش قابل توجهی از آنان هنوز زندگی چادرنشینی داشتند، هرچند با گذشت زمان و گسترش یکجانشینی، از تعداد کوچنشینان آنها کاسته شد. در تاریخ سیاسی منطقه، شخصیتهایی مانند دلاورخان تايمنی پس از سقوط صفویه نقش مهمی ایفا کردند و حتی مدتی حاکم مستقل غور شدند و در برابر نیروهای نادرشاه مقاومت کردند. همچنین این ایل در دورههای مختلف تاریخی در تحولات سیاسی افغانستان نقش داشته و گاهی با حکومتهای محلی و مرکزی همکاری یا مخالفت کرده است. از جمله درگیریها و رویدادهای مهمی که در آن حضور داشتهاند میتوان به شورشها و قیامهای قرن سیزدهم هجری اشاره کرد که در آنها با گروههای مختلف سیاسی و نظامی درگیر شدند. در دورههای بعد، برخی از سران آنها مانند ابراهیم خان تايمنی اعلام اطاعت از دولت مرکزی ایران در دوره قاجار کردند و نوعی تغییر در روابط سیاسی آنها با حکومتها شکل گرفت. پس از جدایی هرات از ایران، تایمنیها به تدریج تحت سلطه دولت بارکزایی افغانستان قرار گرفتند و در ساختار سیاسی جدید منطقه ادغام شدند.
تایمنی
لغت نامه دهخدا
تایمنی. [ ] ( اِخ ) طایفه ای از اویماقیه هرات. ( مجمل التواریخ گلستانه چ مدرس رضوی ص 390 ).
تایمنی. [ ] ( اِخ ) عتابخان. از امراء لشکر شاه سلیمان صفوی در تسخیر قلعه هرات. رجوع به مجمل التواریخ گلستانه چ مدرس رضوی ص 48 شود.
فرهنگ فارسی
از امرائ لشکر شاه سلیمان صفوی در تسخیر قلعه هرات.
دانشنامه آزاد فارسی
تایُمْنی
ایل بزرگ افغان، از ایلات چهاراویماق، ساکن نواحی غور و کوه سیاه بند و چَشت در شمال غرب افغانستان، مرکب از دو بخش به نام های قبچاق و درزی. اینان در اصل از کاکری های افغان جدا شده اند. در گذشته از سنیان متعصب به شمار می آمدند و دائماً با هزاره جات افغان در جنگ و ستیز بودند. جمعیت تایمنی ها در عصر ناصرالدین شاه بالغ بر ۱۵هزار خانوار بود که غالباً چادرنشین بودند. با رشد فرهنگ یکجانشینی از شمار چادرنشینان به شدت کاسته است. دلاورخان تایمنی، پس از سقوط صفویه، حاکم مستقل غور شد. جنگ های او با قوای نادرشاه تا ۱۱۴۸ـ۱۱۴۹ق ادامه داشت. تایمنی ها برای مدتی هوادار شاهرخ افشار و سید محمد متولی بودند و پس از آن به خدمت احمدخان ابدالی درآمدند. تایمنی ها در شورش صوفی اسلام در ۱۲۲۲ق و طغیان فتح خان بارک زایی، وزیر هرات، در ۱۲۳۳ق و شورش کامران میرزا ابدالی، حاکم هرات، در ۱۲۵۳ق شرکت داشتند. ابراهیم خان تایمنی در ۱۲۶۸ق، اطاعت خود را از دولت ناصرالدین شاه اعلام کرد. تایمنی ها، پس از جدایی قطعی هرات از کشور ایران، بر سلطۀ دولت بارک زایی افغانستان گردن نهادند.
جمله سازی با تایمنی
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 تایمنی در نزدیکی شهرنو، کابل و خیرخانه واقع شدهاست.
💡 تایمنی بخشی از شهر کابل، واقع در ولایت کابل، افغانستان است. این منطقه «پروژه تایمنی» نیز نام دارد که بخشی پرجمعیت شهر است و افراد مختلف از نقاط مختلف افغانستان در این منطقه زندگی میکنند.
