واژه «مهوینی» نام یک تیره یا طایفه از ایل نویی است که در میان ایلات لر جنوبی شناخته میشود و به عنوان یکی از شاخههای اجتماعی و خویشاوندی این ایل در منطقه کهگیلویه و بویراحمد و بخشهایی از فارس و بوشهر سکونت داشتهاند. این واژه بیشتر به عنوان نام قومی و ایلی به کار میرود و معنای لغوی مستقل و عمومی در زبان فارسی ندارد، بلکه هویت آن کاملاً وابسته به ساختار ایلی و تاریخی ایل نویی است. مهوینیها به عنوان بخشی از نظام ایلی چهار بنیچه جاکی، در گذشته در کنار دیگر طوایف نقش اجتماعی، اقتصادی و نظامی در منطقه خود داشتهاند. در ساختار ایلی سنتی، چنین طوایفی هر یک دارای هویت مستقل در عین وابستگی به ایل بزرگتر بودهاند و در اداره امور محلی و روابط قدرت نقش داشتهاند. ایل نویی که مهوینیها از زیرمجموعههای آن به شمار میروند، در دورههایی از تاریخ، به ویژه در عصر صفویه، افشاریه و زندیه، از قدرت و نفوذ قابل توجهی برخوردار بوده است. طوایف وابسته به این ایل در گسترهای وسیع از مناطق جنوب ایران حضور داشته و در تحولات سیاسی و اجتماعی منطقه اثرگذار بودهاند. مهوینیها نیز در این چارچوب تاریخی به عنوان یکی از تیرههای شناختهشده، بخشی از این ساختار ایلی بزرگ را تشکیل دادهاند. هویت آنان بیش از آنکه زبانی یا لغوی باشد، هویتی اجتماعی و تاریخی است که ریشه در نظام ایلاتی جنوب ایران دارد. بنابراین، این واژه به یک تیره از ایل نویی اشاره دارد که در میان ایلات لر جنوبی شناخته شده و بخشی از ساختار تاریخی و اجتماعی ایلات منطقه کهگیلویه و فارس را تشکیل میدهد.
مهوینی
لغت نامه دهخدا
مهوینی. [ م َهَْ ] ( اِخ ) نام تیره ای از نوئی قسمت چهارم چهار بنیچه جاکی از ایلات کوه کیلویه فارس. ( جغرافیای سیاسی کیهان ص 89 ).
