استان مرکزی با مساحتی معادل ۲۹,۵۳۰ کیلومتر مربع، در موقعیتی تقریباً مرکزی نسبت به نقشه ایران جای گرفته است و شهر اراک به عنوان مرکز این استان تعیین شده است. این منطقه از لحاظ اقلیمی دارای تنوع قابل توجهی است و تحت تأثیر سه نوع آب و هوای اصلی؛ نیمهبیابانی، معتدل کوهستانی و سرد کوهستانی قرار دارد. نوسانات جوی در استان، ناشی از تأثیرپذیری از سامانههای مختلف فشار شامل جریان فشار زیاد آسیای مرکزی، که موجب بارش برف و سرمای شدید میشود، جریان فشارهای اقیانوس هند همراه با وقوع طوفانهای گرد و خاک، و همچنین جریانهای اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه که رطوبت و بارندگی به همراه میآورند، میباشد. این تنوع اقلیمی مستقیماً بر میزان رطوبت و میزان بارش در شهرستانهای استان تأثیرگذار است؛ بهطوری که ریزشهای جوی در نواحی مرتفع کوهستانی اغلب بهصورت برف و در ارتفاعات پایینتر به شکل باران ظاهر میگردد. از نظر میزان بارش، شمال استان در ناحیه سربند از کمبارانترین و ارتفاعات شازند در جنوب غرب از پُربارانترین مناطق استان محسوب میشوند.
جمعیت و بافت زبانی
بر اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن که در سال ۱۳۸۵ خورشیدی انجام شد، جمعیت کل استان مرکزی برابر با ۱,۳۲۶,۸۲۶ نفر برآورد گردیده است. از نظر بافت زبانی، اکثریت قریب به اتفاق ساکنان استان به زبان فارسی معیار سخن میگویند. با این وجود، در شهر دلیجان، گویش منحصربهفردی به نام زبان راجی رایج است که ریشههایی در زبان مادی دارد و نشاندهنده عمق تاریخی این منطقه است. این منطقه پیش از ورود اسلام به ایران، دارای پیشینه دینی زرتشتی بوده و بقایای این دوره تاریخی همچنان مشهود است؛ وجود آتشکدههای متعددی نظیر آتشکده وره در آشتیان، آتشکده خورهه در محلات و آتشکده برزو در راهجرد، گواهی بر این ادعا است.
ساختار مذهبی و اقلیتها
در حال حاضر، ساختار مذهبی غالب در استان مرکزی، اسلام است و اکثریت مردم پیرو مذهب تشیع هستند. با این حال، استان مرکزی میزبان اقلیتهای مذهبی قابل توجهی نیز میباشد که از لحاظ تاریخی در این منطقه سکونت داشتهاند. این اقلیتها شامل مسیحیان ارمنی، زرتشتیان و همچنین تعداد اندکی از کلیمیان (یهودیان) هستند که در کنار اکثریت مسلمان در این استان همزیستی دارند و به غنای فرهنگی منطقه افزودهاند.
استان مرکزی (پاپوآ گینه نو). استان مرکزی یکی از استان های کشور پاپوآ گینه نو است که در ساحل جنوبی کشور واقع شده است. مرکز استان کونهدوبو است که در بیرون استان و در حومه پورت مورسبی، مرکز استان منطقه پایتخت، واقع شده است.
این استان از ۴ منطقه تشکیل شده است و این منطقه ها در مجموع دارای ۱۳ فرمانداری محلی هستند. لازم به ذکر است که هر فرمانداری محلی، در زمان آمار گیری به چند بخش تقسیم می شود.
استان مرکزی (جزایر سلیمان). استان مرکزی ( جزایر سلیمان ) ( به لاتین: Central Province ( Solomon Islands ) ) یک سکونتگاه مسکونی در جزایر سلیمان است که در جزایر سلیمان واقع شده است.
استان مرکزی ۶۱۵ کیلومترمربع مساحت و ۲۶٬۰۵۱ نفر جمعیت دارد.
استان مرکزی (سری لانکا). استان مرکزی ( මධ්යම පළාත ) یکی از استان های کشور سری لانکا است که در مرکز کشور واقع شده است، مرکز این استان شهر کندی است.
این استان ۵٬۶۷۴ کیلومتر مربع مساحت و جمعیت آن ۲٬۵۵۸٬۷۱۶ تن می باشد
استان مرکزی (کنیا). استان مرکزی ( به لاتین: Central Province ) یکی از استان های کنیا بود.
استان مرکزی ۱۱٬۴۴۹٫۱ کیلومترمربع مساحت و ۴٬۳۸۳٬۷۴۳ نفر جمعیت داشت.
[ویکی فقه] استان مرکزی با مساحتی معادل ۲۹۵۳۰ کیلومتر مربع تقریباُ در مرکز ایران قرار دارد و مرکز آن شهر اراک است. استان مرکزی دارای آب و هوای نیمه بیابانی، معتدل کوهستانی و سرد کوهستانی است. این استان تحت تأثیر جریان فشار زیاد آسیای مرکزی، برف و سرمای زیاد، جریان فشارهای اقیانوس هند همراه با طوفان های گرد و خاک، جریان اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه همراه با رطوبت و باران قرار دارد. به علت تنوع آب و هوایی، میزان رطوبت هوا و باران نیز در شهرستان های استان متفاوت است. ریزش های جوی در مناطق کوهستانی، اغلب به صورت برف و در مناطق کم ارتفاع بیشتر به صورت باران ظاهر می شود. شمال استان در ناحیه سربند جزو کم باران ترین نواحی و ارتفاعات شازند در جنوب غرب، از پر باران ترین مناطق استان به شمار می آیند.
جمعیت استان طبق آخرین سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۱۳۲۶۸۲۶ بوده است.
زبان
بیشتر مردم استان مرکزی به زبان فارسی سخن می گویند. همچنین در شهر دلیجان مردم به زبان راجی حرف می زنند که ریشه در زبان مادی دارد. قبل از ورود اسلام به ایران اهالی این منطقه پیرو دین زرتشتی بودند و وجود آتشکدههای گوناگون مانند آتشکوه وره در آشتیان و آتشکده خورهه در محلات و آتشکده برزو در راهجرد شاهد این مدعاست.
مذهب
هم اکنون اهالی استان مرکزی اکثرا مسلمان و شیعه هستند و مسیحیان ارمنی و زرتشتیان و عدهای کم از کلیمیان از اقلیت های مذهبی این استان هستند.
منبع
...