الاوثان

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
وثن (۳ بار)
«أوثان» جمع «وثن» (بر وزن کفن) به معنای سنگ هایی است که می تراشیدند و مورد پرستش اقوام جاهلی قرار می گرفت، و در سوره «حج»، «أوثان» توضیح کلمه «رجس» است که قبلاً ذکر شده، به این ترتیب، می گوید: از پلیدی اجتناب کنید، بعد می گوید: پلیدی همان بت ها هستند.
بت. جمع آن اوثان است در مصباح گوید: خواه از سنگ باشد یا چوب یا غیر آن. از پلید به دور باشید که بتهااند و از قول باطل اجتناب کنید، اوثان در سوره عنکبوت 17 و 25 نیز آمده است. در نهج البلاغه خطبه 145 فرموده: «فَبَعَثَ مُحَمَّداً «صلی الله و علیه واله» و سَلَّمَ بِالْحَقِ لِیُخْرِجَ عِبادَهُ مِنْ عِبادَةِ الْاَوْثانِ اِلَی عِبادِتِهِ» محمد عبده در شرح آن گفته «وَثَنَ فُلانٌ بِالْمَکانِ» یعنی: در مکانش ثابت و دائم شده صَنَم را از آن وَثَن گفته‏اند که نصب شده و دریک حال ثابت است. کلبی در کتاب الاصنام ص 53 نقل کرده: بت اگر بصورت انسان از چوب یا طلا یا نقره باشد صنم نامند و اگر از سنگ باشد وثن گویند.ناگفته نماند این سخن با آنچه گفته شد مناسبت دارد.

💡 از آنچه گذشت روشن گرديد كه كلمه (من ) در جمله (من الاوثان ) بيانيه است،ولى بعضى از مفسرين آنرا ابتدايى گرفته و گفته اند: معناى آيه اين است كه رجس راكه از پرستش بتها شروع مى شود اجتناب كنيد، (و خلاصه اولين رجسى كه اجتنابش واجباست پرستش بتها است ).

💡 و اگر حكم اجتناب را نخست معلق بر (رجس ) كرد، و سپس آن رجس را با جمله (منالاوثان ) بيان نمود، و از اول نفرمود: (فاجتنبوا من الاوثان ) براى اين بود، كه بهعلت حكم هم اشاره كرده باشد كه علت وجوب اجتناب اين است كه (اوثان )، (رجس )هستند.

💡 و در مجمع البيان در ذيل جمله (فاجتنبوا الرجس من الاوثان ) گفته: اصحاب ما اماميهروايت كرده اند كه بازى شطرنج و نرد و ساير انواع قمار، از اين رجس است. و درذيل (و اجتنبوا قول الزور) گفته: اصحاب ما روايت كرده اند كه غنا و ساير سخنانلهو از مصاديق قول زور است.

💡 با اين بيان روشن شد كه جمله (فاجتنبوا الرجس من الاوثان و اجتنبواقول الزور) نهى عامى است از تقرب به بتها وقول باطل كه در مورد خاص حج به كار رفته و به همين جهت بوده كه با فاى تفريعآمده است.

💡 و در همان تفسير آمده كه ايمن بن خزيم از رسول خدا (صلى اللّه عليه و آله و سلم ) روايتكرده كه روزى ما را مخاطب قرار داد و فرمود: اى مردم ! خداوند شهادت بنا حق را هم لنگهشرك به خود حساب كرده، و فرموده: (فاجتنبوا الرجس من الاوثان و اجتنبواقول الزور).