اسماعیل اول صفوی

[ویکی شیعه] شاه اسماعیل اول صفوی (حکومت۹۰۷-۹۳۰ق/۱۵۰۱-۱۵۲۴م)، نخستین پادشاه سلسله صفویه، ملقب به ابوالمظفر بهادر خان حسینی. آغاز پادشاهی صفویان، رسمیت یافتن مذهب تشیع در ایران و جنگ چالدران، از مهمترین رخدادها در طول پادشاهی او بر سرزمین ایران بوده است.
اسماعیل میرزا، مشهور به شاه اسماعیل اول، پسر شیخ حیدر، سه شنبه ۲۵ رجب سال ۸۹۲ق (۴ مرداد ۸۶۶ش) در اردبیل متولد شد. نسب او با پنج واسطه به شیخ صفی الدین اردبیلی می رسد. مادرش حلیمه بیگم آغا، دختر اوزون حسن آق قویونلو است. مادر شاه اسماعیل که نام اصلی اش مارتا بود، تا پایان عمر مسیحی ماند و در بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی دفن شده است.
پس از کشته شدن شیخ حیدر، یعقوب بیک، پسر اوزون حسن و خواهرش حلیمه را به همراه خواهرزادگانش، علی، ابراهیم و اسماعیل در رجب سال ۸۹۳ق در قلعه استخر فارس زندانی کرد. اسماعیل در این زمان یک سال بیشتر نداشت.

💡 دربارهٔ بانی و تاریخ تأسیس توحیدخانه اختلاف نظر وجود دارد، به گونه‌ای که در برخی منابع تأسیس و بنای آن به شاه اسماعیل اول صفوی نسبت شده و دربارهٔ علت تأسیس آن آمده‌است که شاه اسماعیل که به دلیل مشاغل سلطنتی از ارشاد مریدان بازمانده بود، منصبی رسمی و غیرنظامی با عنوان «خلیفةالخلفا» تعیین کرد تا در توحیدخانه به ارشاد صوفیان و سالکان بپردازد.

💡 در سال ۱۵۰۱ شاه اسماعیل اول صفوی باکو را محاصره کرد. ساکنان محاصره شده مقاومت کردند و برای دفاع به استحکامات خود تکیه کردند. در اثر مقاومت، اسماعیل دستور داد بخشی از دیوار استحکامات را تخریب کنند. قلعه ویران شد و بسیاری از اهالی کشته شدند. در سال ۱۵۳۸ شاه طهماسب اول صفوی به سلطنت شیروانشاهان پایان داد و در سال ۱۵۴۰ باکو دوباره به دست سپاهیان صفوی بازپس گرفته شد.