بارون ویکتور رومانویچ روزن (۱۸۴۹–۱۹۰۸)، شرقشناس و زبانشناس برجسته قرن نوزدهم، از خاندان اشراف آلمانیتبار ساکن امپراتوری روسیه بود. او در شهر Revel (امروزه تالین، پایتخت استونی) به دنیا آمد و تحصیلات خود را در حوزه زبانهای شرقی، به ویژه عربی و فارسی، دنبال کرد. روزن بعدها استاد دانشگاه و رئیس دانشکده زبانهای شرقی در دانشگاه سنپترزبورگ شد و به عضویت آکادمی علوم روسیه و چندین جامعه علمی اروپایی درآمد.
روزن در حوزه خاورشناسی و مطالعات دینی شرق، به ویژه پژوهش درباره جنبشهای بابی و بهائی در ایران و منطقه خاورمیانه، شناخته شده بود. او متون اسلامی و بهائی را مطالعه، طبقهبندی و ترجمه میکرد و بخشهایی از نوشتههای بهاءالله را به زبان روسی برگرداند. آثار و نسخههای خطی او اکنون در مؤسسه مطالعات شرقی آکادمی علوم روسیه نگهداری میشوند و برای پژوهشهای تاریخی و دینی شرق بسیار ارزشمند هستند.
علاوه بر پژوهشهای میدانی و علمی، روزن بنیانگذار و سردبیر نشریهای تخصصی در شاخه شرقشناسی بود و مجموعهای گسترده از مکاتبات، گزارشها و نسخ خطی از او به یادگار مانده است. کارهای او نه تنها در حوزه زبان و ادبیات شرقی بلکه در فهم بهتر تحولات مذهبی و فرهنگی ایران و خاورمیانه نقش مهمی داشته است.
