الحافره

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
حفر (۲ بار)
«حافِرَه» از مادّه «حفر» در اصل به معنای کندن زمین است; و اثری که از آن باقی می ماند «حفره» نامیده می شود. سم اسب را «حافر» می گویند، چون زمین را حفر می کند; سپس «حافره» به عنوان کنایه در حالت نخستین استعمال شده; زیرا انسان از راهی که می رود، زمین را با پای خود حفر می کند و جای پای او باقی می ماند و هنگامی که باز می گردد در همان «حفره های نخستین» گام می نهد و لذا این واژه به معنای «حالت اول» آمده است. باید توجّه داشت که اسم فاعل در اینجا به معنای اسم مفعول و «حافِرَة» به معنای «محفورة» است.

💡 اين خطاب، خطابى است توبيخى به مشركين، كه منكر قيامت بوده و آن را مسخره مىكردند، خطابى است هم بر سبيل عتاب، و هم متضمن جواب استبعاد آنان بر بعث كه گفتند:(ءانا لمردودون فى الحافره ءاذا كنا عظاما نخره )، مى فرمايد خداى تعالى چيرهايىخلق كرده كه خيلى بزرگتر از شما است، پس او مى تواند دوباره شما را در نشاه ديگرزنده كند، و ايجاد نمايد.

💡 و نيز در همان كتاب در ذيل آيه (ءانا لمردودون فى الحافره ) آمده كه امام در معناى آنفرمود: قريش مى پرسيدند آيا بعد از مرگ دوباره بر مى گرديم ؟.

💡 كلمه (تلك ) اشاره است به معناى رجعتى كه از جمله (لمردودون فى الحافره )استفاده مى شود، و كلمه (كره ) هم به معناى رجعت و برگشتن است، و اگر برگشتن راخاسره خوانده، يا از باب مجازگويى است و خاسر حقيقى صاحب كره و برگشت است، ويا اينكه كلمه (خاسره ) به معناى صاحب خسران است، و به هرحال معناى عبارت، اين است كه گفتند: اين رجعت - يعنى بر گشتن بعد از مرگ بسوىزندگى - رجعتى است كه براى صاحبش خسران آور است.