ادریسیان

ادریسیان. [ اِ ] ( اِخ ) ادارسه. سلسله ای از ملوک اسلام که مؤسس آن ادریس از اعقاب محمد است و در مغرب حکومت کرده اند ( 172 - 375 هَ. ق. ). رجوع به ادارسه شود.

اِدریسیان
(یا: ادارسه؛ بَنواِدْریس) خاندان حکومتگر مغرب. اولین دولت شیعی (۱۷۲ـ۳۶۴ق)، در تاریخ اسلام. مؤسس این سلسله ادریس بن عبدالله یا ادریس اول، بعد از قیام فخّ (نزدیک مکه) در ۱۶۹ق که به دست هادی، خلیفۀ عباسی سرکوب شد، به مغرب (مراکش ) گریخت. وی در آن جا، بدون اظهار به تشیّع، شالودۀ دولت شیعی ادریسیان را با نشر اسلام در میان قبایل مغرب، که بعضاً مسیحی یا یهودی بودند، بنا نهاد. در زمان فرزند او، ادریس دوم، قدرت ادارسه فزونی گرفت و علاوه بر قبایل بربر بعضی قبایل عرب نیز بدو پیوستند. دورۀ ادریس دوم اوج شکوه و عظمت ادریسیان مغرب بود و حاکمان بعد از او کمابیش یا با یکدیگر، یا با خوارج درگیری داشتند. حملۀ فاطمیان به ولایات تحت تصرف ادریسیان، در زمان یحیی بن ادریس زمینه ساز سقوط این دولت بود. امویان اندلس نیز دشمنان این دولت بودند. حکومت آنان تا ۲۴۶ق به وسیع ترین حد خود رسید. امویان اندلس در ۳۱۹ق ضربه مهلکی را بر دولت ادارسه وارد ساختند. اینان از ۳۳۶ق به عنوان والیان امویان اندلس، بر مناطقی حکم راندند. با اسارت حسن، آخرین حاکم ادارسه، به دست امویان اندلس، خاندان ادریسی پس از دو قرن حکومت، به کلی منقرض شد.

💡 اِدریسیان (به عربی: الأدارسة) یا آل ادریس دودمان شیعی بودند که طی سال‌های ۱۷۲– ۳۶۳ ه‍. ق / ۷۸۸–۹۷۴ م در مراکش و بخشی از الجزایر فرمانروایی کرده‌اند. ادریسیان نخستین دولت شیعه تاریخ به‌شمار می‌روند. این دودمان خود را به حسن ابن علی منسوب می‌کرد و از این رو با سلسله امامان شیعه پیوسته بود.