ابیانه. [ اَن ِ ] ( اِخ ) دهی است از دهستان برزرود بخش نطنز شهرستان کاشان واقع در 38 هزارگزی شمال باختری نطنز و 17 هزارگزی باختر شوسه نطنزبه کاشان. کوهستانی و سردسیر است. سکنه آن 2000 تن. آب آن از چشمه سار و 20 رشته قنات. محصول آن غلات، انواع میوه جات و حبوبات. ( از فرهنگ جغرافیائی ج 3 ).
اَبْیانه
نمونه ای از معماری بومی نمونه ای از معماری بومی نمونه ای از معماری بومی آبادی مشهور و خوش آب و هوا در دامنۀ شمال غربی کوه کرکس و در ۲۸کیلومتری شهر نطنز. کنار برزرود در درۀ جنوبی کوه پنجه علی و سه راه هنجن به مراوند و میمه قرار دارد. ارتفاع آن ۲,۲۰۰ متر و اقلیم آن معتدل مایل به سرد و خشک است. مسجد جامع ابیانه و محراب چوبی آن با تاریخ ۷۷۶ق و منبر چوبی با تاریخ ۴۶۶ق به همراه کتیبۀ به خط کوفی از دیدنی های این منطقه است. حفظ آداب و رسوم کهن از ویژگی های اصلی مردم ابیانه است به طوری که معماری ساختمان ها، بناهای تاریخی و حتی پوشاک اهالی غالباً بومی و دیدنی است و مهم ترین قطب گردشگری منطقه به شمار می رود.
💡 رباط شاه عباسی و جادهای فرعی برای عزیمت به روستای کلهرود و در حاشیهٔ مسیر روستای دهلر، قبل از رسیدن به این روستا وجود دارد. دارای راههایی برای دسترسی (بیشتر در قدیم) از غرب به میمه و از شرق به ابیانه و نطنز و از شمال به کاشان میباشد.
💡 به گفته احمد قدیری ابیانه تفاوت بین رفتار و گفتار علما، روحانیون و مسئولان از عوامل دینگریزی است. به گفته یک دلیل دیگر این است که اگر اسم حکومت، دینی باشد و بعد از جانب این حکومت چه از جانب مستقیم توسط خود حکومت و چه به هر دلیل بیرونی دیگری مثلاً تحریم، یا هر چیزی مردم دچار مشکل شوند و حکومت را مقصر ببینند نسبت به دین هم بدبین میشوند.
💡 حمام هرده مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نطنز، روستای ابیانه، محله هرده واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۳۳۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
💡 گویش ابیانه ای یکی از گویشهای مرکزی ایران به شمار میرود و مانند دیگر گویشهای مرکزی دارای ویژگیهای منحصر به فردِ آوایی، صرفی (ساخت واژی) و نحوی است و در حوزه واژگان نیز نسبت به فارسی معیار، متفاوت و قابل بررسی است.
💡 زبان مردم دهستان برزرود فارسی و تاتی میباشد. به عبارت دیگر ریشه زبان آنان پهلوی است و هرچه به سمت جنوب غربی پیشروی کنیم این وابستگی بیشتر به چشم میخورد بهطوری که در ابیانه این نسبت حدود ۲۵ درصد میباشد.
💡 میزان گرما و ارتفاع منطقه نیز بر کیفیت تراورتن تأثیر میگذارد. در ایران معادن تراوتن بزرگی وجود دارند که از آنها میتوان معدن تراورتن آق دره، معادن تراورتن زنجان، تکاب، اردبیل، مرکزی، ابیانه و یزد را نام برد.