قَاضیالقُضات که در زبان عربی به صورت مرکب و بهصورت اضافی به کار میرود، به معنای داورِ داوران یا سَرِداوران است. این لقب عالیترین منصب قضایی در سلسلهمراتب قضاوت در دورانهای گذشته بهشمار میرفت و به شخصیتی اعطا میشد که بر دیگر قاضیان برتری و نظارت داشت. این عنوان نشاندهندهٔ اوج تجربه، دانش فقهی و اعتبار حقوقی فرد در جامعهٔ اسلامی بود.
برای نمونه، در منابع تاریخی همچون کتاب تجاربالسلف دربارهٔ جلالالدین علیبن علیبن هبةالله بخاری آمده است که وی مردی ادیب، فاضل و فقیه بود. وی در سال ۵۸۲ هجری قمری به منصب قضا گمارده شد و ابتدا با لقب اَقضیالقُضات خطاب میگردید. سپس با ارتقای مقام و موقعیتش، این عنوان به قاضیالقُضات تبدیل شد که نشان از تثبیت جایگاه بلند او در دستگاه قضایی داشت.
بر پایهٔ منابع تاریخی، گویا نخستین کسی که به این لقب ویژه ملقب گردید، قاضی ابویوسف یعقوب از فقهای نامدار حنفی در سدههای نخستین اسلامی بود. اعطای این عنوان به وی، بیانگر نفوذ علمی و قضایی او و نیز اهمیت توسعهٔ ساختارهای قضایی در آن دوران است. بدینترتیب، لقب قاضیالقُضات در طول تاریخ بهعنوان نماد بلندپایهترین مرجع دادرسی شناخته میشد.
