محمدحسین فروغی

[ویکی فقه] میرزا محمدحسین متخلص به ادیب و ملقب به فروغی و ذکاءالملک و معروف به میرزافروغی متولد ۱۲۵۵ (ه. ق) از نویسندگان نامور و روشنفکران عصر خود بوده است.
وی پسر محمدمهدی ارباب اصفهانی می باشد. محمدمهدی از یهودیان بغداد می باشد که بعدها در اصفهان مقیم شدند. روزی در سال ۱۲۹۱ (ه. ق) که ناصرالدین شاه به مناسبت طرح بنای باغ عشرت آباد چهار درخت در آن جا کاشت، محمدحسین قصیده ای سرود با این مقطع:شعر ادیب باشد در مدح شاه شاهان چون آفتاب روشن مانند آب جاریشاه این شعر را شنید و او را ملقب به "فروغی" کرد. بعدها کلمه فروغی لقب و تخلص برای اولاد و اعقاب میرزامحمدحسین نام خانوادگی شد.
مشاغل
میرزامحمدحسین در جوانی مشغول به تجارت شد و چون متضرر گردید و سرمایه خود را به کلی از دست داد. مدتی در بندر لنگه و جهرم و مدتی نیز در فسا و یزد بود. از یزد به کرمان رفته و در دستگاه محمداسماعیل خان حاکم کرمان وارد شد. در زمانی که اعتمادالسلطنه وزیر انطباعات و دارالترجمه بود. محمدحسین در کار مطبوعات با او همکاری می کرد و بعد به مدیری دارالترجمه و مترجم زبان عربی و فرانسه با حقوق ماهی ۴۰ تومان رسید. محمدحسن خان او را در یادداشت های خود به عنوان میرزای شخصی یاد می کند: «صبح دارالترجمه رفتم از آن جا مستقیما با ملیجک اول و میرزا فروغی میرزای خودم و چند نفر دیگر.. ». میرزا فروغی به واسطه دوستی و همراهی با میرزا ملکم خان و هم فکری و هم مسلکی با او درسال ۱۳۰۸ (ه. ق) دچار دردسر می شود. چندی بست نشین بود تا به وساطت امین السلطان بخشیده شد.
القاب وی
میرزا محمدحسین فروغی در سال ۱۳۱۱ (ه. ق) شهرت و عنوانش میرزامحمدحسین، متخلص به ادیب و ملقب به فروغی شد، در این سال هم خان شد و هم به ذکاءالملک ملقب گردید.
امتیاز روزنامه تربیت
...

💡 محمدحسین فروغی ملقب به ذکاءالملک (اول)، صاحب امتیاز و مدیر آن بود. وقتی که ناصرالدین شاه در روز جمعه ۱۷ ذیقعده ۱۳۱۳ هجری قمری به ضرب گلوله میرزا رضا کرمانی از پای درآمد، محمدحسین فروغی به فرزندش محمدعلی خان فروغی گفت که: «همین که نوبت سلطنت مظفرالدین شاه رسید، من که دست از طبیعت خود نمی‌توانستم بردارم، اولین روزنامه غیردولتی را در همین شهر طهران تأسیس کرده و مندرجات آن را مشتمل بر مطالبی قرار دادم که کم‌کم چشم و گوش مردم به منافع و مصالح خودشان باز شود. این روزنامه را تربیت نام گذاشتم.» وی پس از جلوس مظفرالدین شاه اوضاع را برای انتشار روزنامهٔ غیردولتی تا حدودی مناسب دید و امتیاز روزنامه را از وزارت انطباعات گرفت.

💡 این کتاب شامل یک دیباچه و مقدمهٔ علمی است. در این مقدمه راجع به اصل و نژاد بومیان طبرستان و زبان آن‌ها و جغرافیای وقت سوادکوه و خلاصهٔ حوادث تاریخ مازندران و علما و رجال آن نواحی صحبت شده‌است. یک جدول دربارهٔ حکمرانان طبرستان ضمیمهٔ این قسمت است. به گفتهٔ احمد کسروی، اعتمادالسلطنه همهٔ مطالب این اثر را از کتب و منابع خارجی اقتباس کرد و گاه در ترجمهٔ اسامی مرتکب اشتباه شد. قزوینی گفته‌است که بیشتر این کتاب نیز به قلم محمدحسین فروغی است. این کتاب در ۱۳۱۱ ق به خط محمدصادق تویسرکانی به چاپ رسید.