پهن در

پهندر. [ پ َ هََ دَ ] ( اِخ ) قلعه بندر شیراز. فهندر. قلعه ای است در سمت شرقی شیراز، بمسافت کمتر از میلی و باغ دلگشا در پایه آن واقع شده است. و آن کوهیست طبیعی و ارتفاع چندانی ندارد. و یک طرف آن دامنه دار است و منتهی بصحرا میشود و اطراف دیگرش اتصال بکوه دیگر دارد ولی جوانب آن را از سنگ و گچ برج و بارو ساخته اند که از یورش دشمن مصون ماند، اکنون از آن سدها جز آثاری باقی نیست و بر سر آن کوه که وسط قلعه باشد چاهی است بسیار عمیق مربعاً حفر شده وچهارگز دور دهانه آن است و عمق آن قریب یکصد ذرع وآب ندارد... و نسوان فاحشه مقصره واجب القتل را در آن برده می افکندند. این قلعه محققاً قبل از ظهور اسلام بنا شده است زیرا حجاریهای آن تقریباً نظیر حجاریهای مرودشت است. ( شدالازار حاشیه ص 274 و 275 و 276، از آثار عجم فرصت شیرازی و کتاب ده هزار میل در ایران سرپرسی سایکس و منابع دیگر ). اینکه برخی قهندز وپهندز نوشته اند مبنی بر اشتباه و تصحیف خوانی است.

پهندر، روستایی از توابع بخش دودانگه شهرستان ساری در استان مازندران ایران است. ریشه نام خانوادگی "زلیکانی - ذلیکانی" از دودانگه است و اکثر کسانی که این فامیلی را دارند از دودانگه هستند، البته یک ذلیکانی از دودانگه به روستای پهندر مهاجرت کرده و تشکیل خانواده دادند.
این روستا در دهستان فریم قرار دارد و در آخرین سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۷۳ نفر ( ۷۷ خانوار ) بوده است.

💡 بر سر دامی که زاهد از ردایش کرده پهن در فریب [و] گول مرغان سبحهٔ صد دانه ریخت

💡 فصل گل باز است دست باغبان گلفروش خوان هر کس پهن در ایام ارزانی بود

💡 گلیم وار شدم پهن در ته پایش بگفت خیز که بازار در خروش آمد

💡 تا ابد آثار بخشش پهن در عالم ازوست رشحه جودی که دست او به دریا ریخته

💡 ندیدی به وادی اگر محرمان را ببین پهن در خاک اغبر شکوفه

💡 زجوش سبزه و گل کرده ابر فصل بهار بساط مخمل گدوز پهن در گلزار