محمّد بن سَعْد ( ـ۶۶۱ق)
(ملقب به عِضْدُالدّین) هشتمین اتابک (حک: ۶۵۸ـ۶۶۱ق) از اتابکان فارس. پسر و جانشین سعد بن ابوبکر بود و در زمان سلطنتش به واسطۀ کمی سن، مادرش، ترکان خاتون، کارها را اداره می کرد. هم او بود که دستور قتل فخرالدین ابوبکر، که روزگاری دراز وزارت اتابکان را برعهده داشت، صادر کرد. سعدی در بوستان اشعاری در مدح این اتابک سروده است و او را اتابک محمد «شه نیکبخت» خوانده است. دوران حکومت محمد بن سعد زمانی بیش نبود و تقریباً پس از دو سال و هفت ماه سلطنت از بام قصر به زیر افتاد و درگذشت.
[ویکی فقه] محمد بن سعد (ابهام زدایی). محمد بن سعد ممکن است اشاره به اشخاص و شخصیت های ذیل باشد: • ابن سعد کاتب واقدی، اِبْن ِ سَعْد، ابوعبدالله محمد بن سعد بن منیع، مشهور به کاتب واقدی (۱۶۸-۲۳۰ق /۷۸۴- ۸۴۵م )، مورخ و سیره نویس مشهور بغداد و مؤلف کتاب الطبقات الکبری• ابن ساوجی محمد بن سعد نخجوانی اصفهانی، بوالمحاسن محمّد بن سعد بن محمّد نخجوانی معروف به «ابن ساوجی» شاعر، ادیب، خطّاط و دانشمندان قرن هشتم هجری
...
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 ترکان خاتون همسر سعد بن ابوبکر و مادر اتابک محمد بن سعد و خواهر اتابک یزد بود. پس از مرگ پسرش در سال ۶۶۰ هجری ترکان خاتون کارها را زیر نظر داشت و داماد خود را یعنی محمد بن سلغور را که نوادهٔ سعد بن زنگی بود به امارت برداشت اما چندی بعد او را به اتهام افراط در ظلم و عیاشی در رمضان ۶۶۱ هجری برکنار کرد و به اردوی خان مغول روانه داشت. بعد از او هم برادر محمد بن سلغور بنام سلجوقشاه بن سنقر را که در زندان بود بیرون آورد و به امارت نشاند و با او ازدواج کرد.
💡 به نوشته امیر معزی، هیچیک از تاریخنگاران باستان که به موضوع حمله اعراب به ایران و سرنوشت خانواده ساسانیان پرداختهاند، به ارتباط میان یکی از دختران یزدگرد سوم و حسین بن علی اشاره نکردهاند. ضمن اینکه محمد بن سعد بن منیع و ابن قتیبه مورخ ایرانی قرن سوم هجری مادر علی بن حسین را بردهای از اهالی ناحیه سند معرفی کردهاند.
