فضل الحق

فضل الحق. [ ف َ لُل ْ ح َق ق ] ( اِخ )فضل الحق مولوی حیدرآبادی. از رجال نهضت سیاسی هند بود که در برابر حکومت انگلیسی حیدرآباد مقاومت کرد وبسال 1858 م. در زندان درگذشت. او راست: کتاب الهدیة السعیدیة فی الحکمة الطبیعیة. ( از الاعلام زرکلی ).

فَضلُ الحَق (۱۸۷۳ـ۱۹۶۲)
فَضلُ الحَق
دولتمرد بنگالی. نخست وزیر بنگال (۱۹۳۷ـ۱۹۴۳) و رهبر دهقانان مسلمان بود. از اعضای شورای دفاع نایب السلطنه (تأسیس در ۱۹۴۱) و اولین نخست وزیر هندی بنگال بود.

[ویکی فقه] فضل الحق از رهبران روحانی مبارز هند در قرن چهاردهم هجری/ بیستم میلادی بوده است.
از زندگی و احوال او اطلاع کاملی در دست نیست اما از اطلاعات پراکنده چنین بر می آید که او از فعالان سیاسی و مورد اعتماد و توجه مسلمانان هند بوده است. وی با حکومت موقت هند در کابل که در ۱۹۱۵ تشکیل شد همکاری داشت. نامه ها و پیام های سری و محرمانه حکومت موقت به نام وی به هند ارسال می شد تا از طریق او به اشخاص دیگر رسانده و یا در سراسر هند انتشار یابد. پس از پایان جنگ جهانی اول، متفقین که طرف پیروز در جنگ بودند، در صدد تقسیم متصرفات عثمانی و الغای سنت خلافت در آن کشور برآمدند. این تصمیم، نگرانی و مخالفت مسلمانان هند را برانگیخت و آنان به قصد پشتیبانی از یکپارچگی دولت عثمانی و خلافت اسلامی (پادشاهی عثمانی) شورایی به نام «مجلس خلافت» تشکیل دادند و به تصمیمات متفقین، از جمله انگلستان به سختی اعتراض کردند.
مبارزه با استعمار
در یکی از جلسات این مجلس که در ۲۲ نوامبر ۱۹۱۹ به طور مستقل و به رهبری مولوی فضل الحق تشکیل شد، درباره شیوه همکاری نکردن با استعمار بریتانیا و حمایت از خلافت عثمانی تصمیم گیری و توافق کلی شد. همچنین از مسلمانان خواستند که در جشن پیروزی متفقین در ۱۳ دسامبر شرکت نکنند. فضل الحق در ۱۲ دسامبر، نامه ای در اعتراض به حکومت فرستاد و در آن از توصیه های کنفرانس امنیت اروپا که رای به تقسیم عثمانی داده بود به سختی انتقاد کرد و آن را انتقام جویانه دانست. به دنبال آن، کنگره ملی هند، مسلم لیگ و کنفرانس خلافت در اواخر دسامبر ۱۹۱۹ در اعتراض به تصمیم کنفرانس امنیت، پیمانه سه جانبه ای بستند.

💡 بعد از ظهر روز ۱۱ مارس، برای اعتراض به خشونت پلیس و دستگیری عده‌ای از دانشجویان جلسه‌ای برگزار شد. گروهی از دانشجویان یک راهپیمایی دیگر به سوی منزل وزیر خواجه ناظم‌الدین ترتیب دادند، که مقابل دیوان عالی داکا متوقف شد. پس از آن جمعیت مسیر خود را به سوی ساختمان دبیرخانه تغییر داد. پلیس به تجمع حمله برد و عده‌ای از دانشجویان و رهبرانشان ازجمله ابوالقاسم فضل الحق مصدوم شدند. راهپیمایی تا چهار روز ادامه یافت تا این‌که وزیر ناظم‌الدین حاضر شد موافقتنامه‌ای با رهبران مخالفان امضا کند. اما در این موافقتنامه، خبری از رسمیت یافتن زبان بنگالی در میان نبود.