میرزا حسین خلیلی تهرانی

[ویکی فقه] تهرانی، حاج میرزاحسین خلیلی، فقیه و مرجع تقلید امامی قرن سیزدهم و چهاردهم و از رهبران روحانی نهضت مشروطه ایران بود.
وی در ۱۲۳۰ در نجف متولد شد.
محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، جزء ۱، قسم ۲، ص ۵۷۳، نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
در حلقه درس او فقهای نامداری شرکت می کردند. وی شاگردان فراوانی تربیت کرد که از آن جمله اند: آقاضیاءالدین عراقی، آقاحسین نجم آبادی، سیدمیرزاآقا دولت آبادی، سیدمحمد لواسانی و شیخ مرتضی آشتیانی.
محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، جزء ۱، قسم ۲، ص ۵۷۴، نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
تهرانی به امور سیاسی و اجتماعی ایران حساس بود. وی در ۱۳۲۱، به دنبال اوضاع نابسامان اقتصادی و اجتماعی ایران و نارضایتی مردم از کارهای امین السلطان (صدراعظم وقت)، همراه با آخوند ملامحمدکاظم خراسانی (متوفی ۱۳۲۹) به علمای ایران نامه نوشت و ناخشنودی خود را از سیاست های نادرست امین السلطان نشان داد و حتی گفته اند که او را تکفیر نمود. این اقدامات بسیار مؤثر بود و موجب عزل امین السلطان شد.
احمد کسروی، تاریخ مشروطه ایران، ج۱، ص۳۱ـ۳۲، تهران ۱۳۶۳ ش.
...

💡 افجه‌ای از پیشگامان مشروطه خواهی تهران بود و در زمان به توپ بستن مجلس از پامنار تهران به سمت مجلس حرکت کرد و در درگیری‌ها شرکت نمود. وی داماد میرزا حسین خلیلی تهرانی (از آیات ثلاث مشروطه خواه نجف) بود. شیخ آقا بزرگ تهرانی در سال ۱۳۱۰. ق به دست سید جمال‌الدین افجه‌ای معمم شد. پدر آقا بزرگ تهرانی از شاگردان درس سید جمال افجه‌ای است.

💡 سید جمال تحصیلات خود را در نجف در عصر شیخ انصاری پی گرفت و نزد بزرگانی چون شیخ راضی نجفی و میرزا حسین خلیلی تهرانی ادامه تحصیل داد و مدتی پس از سال ۱۲۹۰. ق به تهران برگشته و مشغول انجام اموری اجتماعی و سیاسی شد. او داماد میرزا حسین خلیلی تهرانی است.