واژه «مکرّماً» از ریشه عربی «تکریم» گرفته شده و به معنای «با احترام، با عزت، با بزرگداشت و همراه با حرمت و اکرام» به کار میرود و معمولاً هنگامی استفاده میشود که بخواهند نشان دهند شخصی را با شأن و منزلت ویژه پذیرفته یا همراهی کردهاند. این واژه در متون تاریخی، ادبی و دیوانی فارسی کاربرد فراوان داشته و اغلب در کنار واژههایی مانند «عزیزاً» میآید تا مفهوم احترام و گرامیداشت را با تأکید بیشتری بیان کند. وقتی گفته میشود کسی «مکرّماً» وارد شد یا «مکرّماً» نگاه داشته شد، منظور آن است که او را با نهایت احترام، ادب و توجه پذیرفتهاند و هیچ گونه بیاعتنایی یا تحقیر در رفتار با او وجود نداشته است. این تعبیر بیشتر در فضای رسمی و حکومتی گذشته دیده میشود؛ جایی که درباره پذیرایی از بزرگان، امیران، دانشمندان یا مهمانان مهم سخن گفته میشد. در زبان فارسی کلاسیک، «مکرّماً» تنها یک قید ساده نیست، بلکه نوعی بیان شأن اجتماعی و ارزشگذاری نسبت به فرد نیز به شمار میآید. این واژه حالتی فاخر و ادیبانه دارد و به همین دلیل در نوشتههای کهن و نثرهای رسمی جلوه بیشتری پیدا میکند. همچنین مفهوم آن تنها احترام ظاهری نیست، بلکه نوعی رفتار همراه با عزت، حرمت و حفظ مقام شخص را نیز در بر میگیرد. در برخی متون، این واژه برای نشان دادن رفتار کریمانه و بزرگوارانه نسبت به فردی خاص استفاده شده تا میزان لطف و توجه حاکمان یا بزرگان را نشان دهد. امروزه نیز اگرچه کاربرد آن کمتر از گذشته شده، اما هنوز در نثرهای رسمی، ادبی یا آیینی میتوان آن را به معنای «با تکریم و احترام کامل» مشاهده کرد.
مکرما
لغت نامه دهخدا
( مکرماً ) مکرماً. [ م ُ ک َرْ رَ مَن ْ ] ( ع ق ) باتکریم. بااحترام. به عزت: صواب آن است که عزیزاً و مکرماً بدان قلعت مقیم می باشد. ( تاریخ بیهقی چ فیاض ص 9 ). معتصم گفت حاجبی را بخوانید، بخواندند بیامد گفت به خانه افشین رو با مرکب خاص ما و بودلف قاسم عجلی را برنشان و به سرای بوعبداﷲ باز بر عزیزاً مکرماً. ( تاریخ بیهقی چ ا دیب ص 174 ). تا ترا به شام فرستم بی بند عزیزاً مکرماً آنگاه او داند که چه باید کرد.( تاریخ بیهقی چ ادیب ص 186 ). و رجوع به مکرم شود.
فرهنگ فارسی
بتکریم با احترام: [ عزیزا مکرما او را وارد کردند. ]
جمله سازی با مکرما
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 منعما مکرما درین کلمات کین زبان بستهام زبان دادست
💡 بزرگا مکرما کسی کو بروزگار الی الله یلتجی من الله یتقی
💡 مفضلا مقبلا گشاده درا منعما مکرما گشاده کفا
💡 منعما مکرما خداوندا شاکرند از تو خلق و تو مشکور
