قواعد اصولی

[ویکی فقه] قواعد اصولی، قواعد به کار رفته در طریق استنباط حکم شرعی می باشد.
تعریف های متعددی از قواعد اصولی ارائه شده است. مشهور اصولیون بر این باورند که قواعد اصولی، قواعدی است که در طریق استنباط حکم شرعی به کار گرفته می شود.
اشکال شهید صدر بر مشهور اصولیون
« شهید صدر » بعد از وارد کردن اشکال های متعدد به تعریف مشهور، می گوید: صحیح تر آن است که گفته شود قواعد اصولی عناصر مشترکی است که در استنباط حکم شرعی به کار می رود.
ویژگی های قواعد اصولی
قواعد اصولی چند ویژگی دارد:
← ویژگی اول
...

💡 میثم ابناوی به مقایسهٔ تنبیه‌الامه و تنزیه‌المله نایینی با طبایع الاستبداد عبدالرحمن کواکبی پرداخته است. ابناوی ضمن مقایسه دو اثر، در نتیجه مقاله اش چنین می‌نگارد: بررسی دو کتاب نشان می‌دهد که تنبیه الامّة بر خلاف طبایع الاستبداد، دارای سبک خاصی است. قواعد اصولی و فقهی شیعه در آن به کار رفته است؛ منابع آن قرآن، احادیث نبوی، خطبه‌ها و نامه‌های امام علی علیه السلام، برخی از خطبه‌های حسین علیه السلام، سنَّت امامان معصوم، دیدگاه‌های حکیمان مسلمان مانند خواجه نصیر طوسی و گاه اندیشه‌های سیاسی ایران باستان است. جهت‌گیری آن مبتنی بر نگرش شیعی است و بسیار بدیعتر و منظمتر از طبایع الاستبداد است.

💡 مکتب فقهی که محمد حسن از آن پیروی می‌کرد و تا زمان شاگرد برجسته وی، شیخ انصاری نیز کماکان ادامه داشت وارد کردن قواعد اصولی در شیوه استنباط و اجتهاد است. در مقابل مکتب فقهی جواهر اخباری گری قرار داشت که معتقد بود یگانه منبع استنباط فقه شیعه باید کتاب و سنت باشد؛ و وارد کردن قاعده‌های اصولی برای عمل اجتهاد امری باطل است. در دوره ای که ایشان می‌زیسته‌اند بتدریج جریان اخباری گری رواج پیدا می‌کند. کتاب جواهر به عنوان نماینده تفکر اصولی و نیز اجتهاد اصولی دقیقاً در مقابل کتاب حدائق الناظره شیخ یوسف بحرانی قرار می‌گیرد.